Karar Okuma Rehberi
Yargıtay ve AYM Kararı Nasıl Okunur?
Bir kararın yalnız sonucuna değil; künyesine, hukuki sorusuna, gerekçesine, somut olayına ve resmî tam metnine bakarak değerlendirme yapmak için genel kontrol rehberi.
Kısa cevap
Karar okurken önce resmî künyeyi doğrulayın; ardından mahkemenin çözdüğü hukuki soruyu, somut vakıaları, gerekçeyi ve hüküm sonucunu ayrı ayrı çıkarın. Tek bir kararın başlığı veya sonucu, farklı olaylara otomatik olarak uygulanamaz.
İddia, usul, gerekçe ve hükmü ayırın
Önce hangi mahkemenin hangi aşamadaki kararını okuduğunuzu belirleyin. Tarafların iddia ve savunmaları, mahkemenin doğru bulduğu olgular değildir. Delillerin değerlendirilmesi gerekçede; kabul, ret, bozma veya diğer sonuç ise hüküm bölümündedir. Usulden ret, talebin maddi bakımdan haksız bulunduğu anlamına gelmeyebilir.
Tamamen kurgusal eğitim örneği
- Olay: Bir alıcı teslim edilmediğini söylediği ürünün bedelini geri ister.
- Taraf talepleri: Alıcı iade ister; satıcı teslim yapıldığını savunur. İkisi de henüz mahkeme tespiti değildir.
- Usul aşaması: Başvurunun görevli mercide yapılıp yapılmadığı inceleniyorsa karar yalnız bu sorunla sınırlı olabilir.
- Uyuşmazlık ve gerekçe: Esas inceleniyorsa hangi teslim belgesinin neden güvenilir bulunduğu ve hangi kuralın uygulandığı okunur.
- Hüküm: Talebin kabulü veya reddi, miktar, gider ve kanun yolu açıklaması ayrı kontrol edilir. Gerekçeden tahmin etmek yerine sonuç bölümü okunur.
Bu örnek gerçek bir karar değildir; esas/karar numarası verilmemiştir. Gerçek hukuk kararının içeriği için HMK m.297, ceza hükmünün gerekçesi için CMK m.230 gibi ilgili usul hükümleri esas alınır. Bozma veya yeniden yargılama, başvurucunun bütün maddi taleplerinin kabul edildiği anlamına gelmez.
Kaynak kontrolü: 22 Ekim 2026 · HMK m.297 · CMK m.230 · Gerekçeli karar belge rehberi
1. Kararın künyesini doğrulayın
Mahkeme/daire veya bölüm, esas-karar ya da başvuru numarası, karar tarihi ve varsa yayımlanma bilgisini resmî kaynakla eşleştirin.
2. Hukuki soruyu ayırın
Kararın hangi uyuşmazlığı çözdüğünü tek cümleyle belirleyin. Benzer kelimeler geçen her karar aynı hukuki sorunu ele almaz.
3. Olay ile genel ilkeyi ayırın
Karardaki somut vakıaları, mahkemenin kullandığı hukuki ölçütten ayırın. Sonucun hangi olgulara bağlı kurulduğunu not edin.
4. Gerekçeyi sonuçtan önce okuyun
Yalnız hüküm sonucunu değil, mahkemenin hangi delil, usul kuralı veya hukuki ölçüt üzerinden sonuca ulaştığını inceleyin.
5. Kararın sonraki durumunu kontrol edin
Kararın güncelliğini, varsa daha yeni içtihat veya mevzuat değişikliğini ve kararın somut dosyanızla gerçekten karşılaştırılabilir olup olmadığını ayrıca değerlendirin.
Yargıtay ve AYM kararlarında aynı şeyi aramayın
Yargıtay kararlarında
Uyuşmazlığın maddi hukuk ve usul hukuku yönünden nasıl değerlendirildiği, daire veya kurulun gerekçesi, bozma/onama ya da diğer sonuçların dayanakları ve olayın özellikleri önem taşır.
AYM bireysel başvuru kararlarında
İleri sürülen temel hak, müdahale iddiası, kabul edilebilirlik, ihlal değerlendirmesi ve varsa giderim başlıkları ayrı okunmalıdır. Bilgi bankasındaki hak/özgürlük ve sonuç filtreleri araştırmayı kolaylaştırır.
Kararı not alırken 7 alan kullanın
- 1. Mahkeme / daire / bölüm
- 2. Esas-karar veya başvuru numarası
- 3. Karar tarihi
- 4. Hukuki sorun
- 5. Belirleyici vakıalar
- 6. Temel gerekçe
- 7. Hüküm / sonuç ve ilgili resmî bağlantı
Resmî karar kaynakları
Yargıtay Karar Arama
Yargıtay daire ve kurullarının yayımlanan kararlarını daire, esas/karar bilgisi ve konu üzerinden araştırmak için resmî karar arama sistemi.
Resmî kaynağı aç ↗Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
Bireysel başvuru ve diğer AYM kararlarını başvuru numarası, tarih, hak/özgürlük ve sonuç gibi alanlarla araştırmak için resmî bilgi bankası.
Resmî kaynağı aç ↗Süreç bağlantısı
Bu aşamadan sonra ne olur?
Aşağıdaki bağlantılar genel süreç yönlendirmesidir; somut dosyada sıradaki işlem farklı olabilir.
Bu rehber genel bilgilendirme içindir. Bir kararın somut uyuşmazlığa uygulanabilirliği; olayların, taleplerin, delillerin, usul aşamasının ve güncel mevzuatın birlikte incelenmesini gerektirir.
