Yargı ve mali denetim
Anayasa Mahkemesi
Bireysel başvuru, temel haklar ve anayasal denetimin kapsamını; olağan kanun yollarından farkını öğrenin.
Hazırlayan: Analiz Hukuk · Kaynak kontrolü:
Bu, Analiz Hukuk tarafından hazırlanan bağımsız bilgilendirme rehberidir; adı geçen kurumların resmî sitesi değildir. Kurumsal onay, ortaklık veya temsil ilişkisi ifade etmez. Başvuru ve sorgulama yalnız ilgili resmî kanalda yapılır. Genel bilgiler kişiye özel hukuki görüş veya sonuç garantisi değildir.
Resmî siteye git (yeni sekme)www.anayasa.gov.tr
Görev alanı ve sınırları
Anayasa Mahkemesi kanunların anayasal denetimi yanında, Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin ortak koruma alanındaki hakların kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasını bireysel başvuruda inceler. Diğer anayasal görevleri de vardır.
Hangi işlemler için yetkili değildir?
Her hatalı olduğu düşünülen karar için yeni bir temyiz mahkemesi değildir. Bireysel başvuruda kural olarak etkili olağan başvuru yolları tüketilmelidir; yalnız kanunun yanlış uygulandığını söylemek yeterli olmayabilir.
Kime, ne zaman yararlı?
Olağan yolların ardından temel hak ihlali iddiasını somutlaştırabilen kişiler ve benzer hak sorunlarına ilişkin yayımlanmış kararları araştıranlar için yararlıdır.
Başvuru veya sorgulama nasıl yapılır?
- Resmî bireysel başvuru rehberinden başvurabilecek kişiler, kapsam ve kabul edilebilirlik şartlarını okuyun.
- Kararları, tebliğ/öğrenme kayıtlarını ve tüketilen yolları tarih sırasına koyun; güncel form, ek ve harç/adli yardım koşullarını kontrol edin.
- Başvuruyu resmî rehberin kabul ettiği kanal üzerinden tamamlayın ve teslim kaydını saklayın. Bu sayfa başvuru almaz.
İşleme başlamadan önce resmî hizmetteki güncel koşulları okuyun. Burada kimlik, şifre, evrak veya kişisel dosya bilgisi istenmez.
Kritik süreler ve kontrol noktaları
Genel bireysel başvuru süresi, başvuru yollarının tüketilmesinden; yol yoksa ihlalin öğrenilmesinden itibaren 30 gündür. Başlangıç her olayda aynı değildir; tebliğden önce öğrenme ve mazeret gibi konular ayrıca değerlendirilir.
Süreler; işlemin türüne, tebliğ veya öğrenme tarihine, uygulanacak mevzuata, geçiş hükümlerine ve karara göre değişebilir. Bir kuruma yazmak her durumda dava, itiraz veya şikâyet süresini durdurmaz. Somut belge ve güncel resmî düzenleme birlikte kontrol edilmelidir.
Hukuki süreler rehberiSomut bir örnek
Yargılamanın ardından ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini düşünen kişi, yalnız sonucu değil hangi kamu işleminin hangi hakkı nasıl etkilediğini ve kullandığı yolları açıklamalıdır.
Örnek kurgusaldır; başvuru kabulü veya dava sonucu öngörmez.
Sık sorulan sorular
AYM başvurusu kararı kendiliğinden durdurur mu?
Başvuru yapılması tek başına kararın uygulanmasını durdurduğu anlamına gelmez; tedbirin ayrı şartları vardır.
Her uyuşmazlık doğrudan AYM’ye taşınabilir mi?
Hayır. Konu, kişi, süre ve başvuru yollarının tüketilmesi koşulları ayrı ayrı incelenir.
Resmî kaynaklar
Kaynakların adres ve içerikleri değişebilir. Bağlantı açılmazsa yukarıdaki resmî ana sayfadan ilgili hizmeti bulun; benzer adlı reklam bağlantılarına şifre yazmayın.
- AYM bireysel başvuru rehberi (yeni sekme)
www.anayasa.gov.tr
- AYM süre aşımı açıklamaları (yeni sekme)
www.anayasa.gov.tr
