Kiracı aynı zamanda taşınmazın tapu paydaşıysa ödenmeyen kira, sözleşmenin feshi ve tahliye nasıl değerlendirilir? İcra takibinden sonra pay edinen kiracı ve boşanma protokolündeki kullanım bedeli.
Dayanak
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 28.09.2017, E. 2017/3598, K. 2017/12938 ve aynı dosyada 23.10.2024, E. 2023/5539, K. 2024/3292
Resmî kaynağı aç →Bir konutun iki paydaşından biri evin tamamında oturuyor ve diğerine her ay bir bedel ödemeyi üstleniyor. Ödemeler kesildiğinde iki ayrı soru doğar. Biriken tutar tahsil edilebilir mi? Evde oturan paydaş kira borcu nedeniyle konuttan çıkarılabilir mi?
Yargıtay, kira borcu kanıtlanan paydaş kiracıdan alacağın tahsilini kabul ediyor. Ancak kiracının tapu payı devam ederken, bu payın sağladığı kullanma hakkını ortadan kaldıracak biçimde taşınmazın tamamından tahliyesine hükmedilemeyeceğini belirtiyor.
Tapudaki pay, kira sözleşmesi sona erdiğinde de önemini korur
Türk Medenî Kanunu’nun 693. maddesine göre her paydaş, diğer paydaşların haklarıyla bağdaştığı ölçüde ortak malı kullanabilir ve ondan yararlanabilir. Paydaşlar ayrıca taşınmazın nasıl kullanılacağını kararlaştırabilir. Bu nedenle güncel tapu kaydıyla birlikte kullanım anlaşmasına ve varsa kira sözleşmesine bakılır.
Ödenmeyen kira için tahliye talepli takipte kullanılan Örnek 13 ödeme emri, kiracının temerrüdüne dayanır (İİK m. 269 ve devamı, TBK m. 315). Ödeme süresinin geçmesi, kiracının tapudaki payını sona erdirmez. Buna karşılık pay sahibi olmak da kira sözleşmesiyle üstlenilmiş ve vadesi gelmiş borcu ortadan kaldırmaz.
Kiracı takip başladıktan sonra yarı payı satın alırsa ne olur?
Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 12.11.2013 tarihli kararında, kiraya veren ödenmeyen üç aylık kira için eylülde takip başlattı. Kiracı kasımda taşınmazın yarı payını satın aldı. İcra mahkemesi hem borca itirazı kaldırdı hem tahliyeye karar verdi.
Daire, itirazın kaldırılması ve icra inkâr tazminatına ilişkin bölümleri onadı. Kiracı artık taşınmazın paydaşı olduğu için tahliyeye ilişkin bölümü bozdu. Sonradan edinilen payın önceki kira borcunun tahsilini engellemediği, aynı ilamdaki bu iki ayrı sonuçtan görülebilir (E. 2013/12750, K. 2013/15212).
Paydaş kiracı hakkında tahliye talep edilirse mahkeme neye karar verir?
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 30.04.2014 tarihli kararında, kiraya verenin mirasçılarının başlattığı takipte kiracının da paydaş olduğunu dikkate aldı. İcra mahkemesinin tahliye isteğini reddetmesi gerektiğini, kira sözleşmesinin feshine ilişkin talebin ise genel hükümlere göre değerlendirilmesi gerektiğini belirtti (E. 2014/3492, K. 2014/5500).
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin incelediği başka bir dosyada iki paydaş arasında yazılı konut kira sözleşmesi vardı. Daire, ödenmeyen kira alacağına ilişkin hükmü onadı. Tahliye talebinin incelenebileceğini, ancak paydaş hakkında verilecek tahliye kararının infaz edilemeyeceğini ve olayda kira sözleşmesinin feshiyle yetinilmesi gerektiğini belirtti (28.09.2017, E. 2017/3598, K. 2017/12938).
Bozma üzerine sulh hukuk mahkemesi kira sözleşmesini feshetti. Aynı daire bu hükmü 23.10.2024 tarihinde onadı (E. 2023/5539, K. 2024/3292). Böylece kira sözleşmesi sona erdi, kiracı paydaşın konuttan çıkarılması yönünde bir hüküm kurulmadı.
Boşanma protokolünde ortak konut için aylık bedel belirlenmişse
Eski eşler, ortak konutta birinin oturmasını ve diğerine her ay belirli bir tutar ödenmesini kararlaştırabilir. Bedelin evin rayiç kirasına göre hesaplanması tek başına kira sözleşmesi kurulduğunu göstermez. Metnin bütünü, paydaşların kullanım düzeni, ödeme yükümlülüğünün başlangıcı, vadesi ve hangi koşulda sona ereceği birlikte incelenir. Önceki bölümdeki 2024 tarihli karar yazılı kira sözleşmesiyle ilgilidir.
Para alacağı için takip yolu seçilirken boşanma kararının hüküm fıkrası okunmalıdır. Mahkeme tarafların anlaştığını tespit etmekle mi yetinmiş, yoksa belirli bir tutarın diğer eşe ödenmesine açıkça hükmetmiş mi? Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 23.01.2019 tarihli kararında ev teslim edilmezse ödenmesi kararlaştırılan tazminat söz konusuydu. Daire, protokolü onaylayan hükmün tazminatın ödenmesine ilişkin bir eda emri içermediğini belirterek ilamlı takibin iptali gerektiğine karar verdi (E. 2018/5119, K. 2019/777).
Somut dosyada alacağın hesabı için ödeme gününün geçtiği aylar, varsa kısmi ödemeler ve protokoldeki sona erme koşulu dikkate alınır. Tapu kaydının güncelliği ve hüküm fıkrasının tamamı, hem talep edilecek bedeli hem de izlenebilecek yolu değerlendirmek için gereklidir.
Kararların resmî metni nasıl bulunur?
Yargıtay Karar Arama’da Detaylı Arama’yı açın. Örneğin 2024 tarihli onama kararını bulmak için Esas Numarası satırına 2023 / 5539 – 5539, Karar Numarası satırına 2024 / 3292 – 3292 yazın. Sonuç listesindeki 3. Hukuk Dairesi satırını açın. IV.A bölümünde 2017 tarihli bozma, IV.B bölümünde mahkemenin fesih kararı, VI. bölümde onama sonucu yer alır.
Resmî kaynaklar ve kapsam
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu ↗m. 689 ve 693, paylı malın kullanımı ve kullanım anlaşması
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ↗m. 299 ve 315, kira sözleşmesi ve kiracının temerrüdü
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ↗m. 32 ve 269 vd., para borcuna ilişkin ilamların icrası ve kiralanan taşınmazın tahliyesi
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 12.11.2013 ↗E. 2013/12750, K. 2013/15212, sonradan edinilen yarı pay
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 30.04.2014 ↗E. 2014/3492, K. 2014/5500, icra mahkemesindeki tahliye istemi
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 28.09.2017 ↗E. 2017/3598, K. 2017/12938, yazılı kira sözleşmesi ve paydaşlık
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 23.10.2024 ↗E. 2023/5539, K. 2024/3292, aynı dosyada bozma sonrası onama
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 23.01.2019 ↗E. 2018/5119, K. 2019/777, boşanma protokolünde koşullu tazminat
İnceleme kira borcunda temerrüt, kiracının aynı taşınmazdaki tapu payı ve protokoldeki ödeme hükmüyle sınırlıdır. Paydaşların taşınmazı nasıl kullanacağına veya ortaklığın giderilmesine ilişkin taleplerin ayrı koşulları vardır.
Resmî kaynak kontrolü: . Bu kayıt, kişiye özel hukuki inceleme veya bir avukatın onayı anlamına gelmez.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Süre ve işlem güvenliği
Avukatla temsil zorunlu değildir. Bununla birlikte bazı başvuru, itiraz ve dava türlerinde hak düşürücü süre, zamanaşımı, görev ve yetki, talep sonucu, tebligat ve delil kuralları nedeniyle sonradan giderilmesi güç veya mümkün olmayan hak kayıpları ortaya çıkabilir. Özellikle tebligat alınmışsa veya kısa süreli bir başvuru söz konusuysa işlem yapmadan önce güncel Resmî mevzuat, karar metni ve dosyaya özgü koşulları kontrol etmek; gerektiğinde hukuki değerlendirme almak yararlı olabilir.