Özel otoyol ve köprülerde 15 ve 45 günlük ödeme süreleri, takip öncesi bildirim, HGS kayıtları, işlemiş faiz ve Örnek 7 ödeme emrine itirazın yasal dayanakları.
Özel işletilen bir otoyol, köprü veya tünelden geçiş ücreti ödenmediğinde, işletmeci geçiş ücreti ve kanunda öngörülen cezayı genel hükümlere göre talep edebilir. İcra dosyası açılmışsa her geçişin tarihi, işletmecinin bildirim tarihi ve icra dairesinin ödeme emrini tebliğ ettiği tarih ayrı ayrı belirlenir. Bu tarihler farklı süreleri ve başvuru yollarını belirler.
Türkiye plakalı araçlarda 45. günden sonraki dört kat cezalı tahsilat için 6001 sayılı Kanun, araç sahibinin en az 15 gün önceden bilgilendirilmesini öngörür. Bildirimin ispatı, takipteki ceza ve faiz kalemleri açısından tartışılabilir. Genel haciz yoluyla ilamsız takipte ise ödeme emrine itiraz süresi kural olarak resmî tebliğden itibaren yedi gündür.
Geçiş ücretini kim istiyor?
6001 sayılı Kanun m.30/1 ve 3, Karayolları Genel Müdürlüğünün işlettiği yollar için idari yaptırım ve kamu alacağının tahsili usulünü düzenler. Aynı maddenin beşinci fıkrası, işletme hakkı verilen veya devredilen yollar için geçiş ücreti ve cezanın işletmeci şirketçe genel hükümlere göre tahsilini düzenler. Otoyolun adı kadar alacaklının kimliği ve talebin hangi hükme dayandığı da önemlidir.
Anayasa Mahkemesi, 18 Ocak 2018 tarihli E.2017/166, K.2018/8 sayılı kararında özel işletmecinin talep ettiği yaptırımı özel hukuka yaklaşan, kendine özgü bir yaptırım olarak nitelendirdi. Uyuşmazlık Mahkemesi de 20 Eylül 2021 tarihli E.2021/426, K.2021/452 sayılı kararında özel işletmecinin geçiş ve ceza ihtarnamesinden doğan uyuşmazlığın adli yargıda çözülmesi gerektiğine hükmetti. Özel işletmecinin başlattığı Örnek 7 takibinde başvuru, İcra ve İflas Kanunu’ndaki itiraz ve şikâyet yollarına göre yapılır.
15 ve 45 günlük ödeme dönemleri nasıl uygulanır?
Süreler ödemesiz geçişi izleyen günden itibaren hesaplanır. Her geçiş ayrı değerlendirilir. Aşağıdaki 100 TL örneği, yalnız geçiş ücreti ve kanuni ceza toplamını gösterir.
Bir kat ceza 100 TL’lik geçiş için 100 TL daha, dört kat ceza ise 400 TL daha demektir. Faiz, icra gideri ve vekâlet ücreti takip açılmışsa ayrıca ve kendi dayanakları üzerinden incelenir.
7417 sayılı Kanun m.53 ve 54, 5 Temmuz 2022’de yürürlüğe girdi. Eski tarihli dosyalarda geçiş, tahsilat, takip tarihleri ve 6001 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesi birlikte okunmalıdır. Geçiş hükmü, yürürlükten önceki geçişlere ait henüz tahsil edilmemiş cezalar bakımından değişen hükümlerin uygulanmasını düzenler. Yabancı plakalı araçlar için m.30/5’te ön bilgilendirme istisnası bulunur ve m.30/10 ile ilgili yönetmelikte ayrıca tahsil usulü öngörülür.
| Geçişi izleyen dönem | Kanuni ücret ve ceza | Örnek toplam |
|---|---|---|
| 1–15. gün | Süresinde ödeme ile yalnız geçiş ücreti | 100 TL |
| 16–45. gün | Bu sürede ödeme yapılırsa geçiş ücreti + 1 kat ceza | 200 TL |
| 45. günden sonra | Geçiş ücreti + 4 kat ceza. En az 15 gün önceden bilgilendirme öngörülür. | 500 TL |
Takipten önce şirket nasıl bilgilendirmeli?
6001 sayılı Kanun m.30/5, 45. günden sonraki dört kat cezalı tahsilatta, ücret toplama sisteminde tanımlı bilgiler üzerinden araç sahibine en az 15 gün önceden bilgi verilmesini öngörür. İşletmeci kısa mesaj, e-posta, ihbarname ve e-Devlet bildirimi gibi yöntemlerden en az birini kullanır. Yasama gerekçesi, araç sahibine icra takibi başlamadan önce ödeme imkânı tanınmasını amaçlar. Şirketin bu aşamada kullanabileceği bildirim kanalları ile icra dairesinin ödeme emrini tebliğ usulü farklıdır.
Bildirim tartışmalıysa işletmeciden bildirimin içeriği, tarihi, kanalı, gönderildiği numara veya adres, bu bilginin sistemdeki kaydı ve gönderim ya da bildirim durumunu gösteren belge istenebilir. Geçişe ait gişe fişi, sorgu ekranı ve kişiye gönderilen bildirim farklı kayıtlar olabilir. Sunulan kaydın hangi geçişleri ve tutarları kapsadığının, araç sahibine nasıl yöneltildiğinin ve takibe kadar geçen sürenin belirlenmesi gerekir.
TBMM’nin 2/3479 esas numaralı teklifi, ön bildirimin 7201 sayılı Kanun’a göre tebligatla yapılmasını ve ceza oranının düşürülmesini öngörüyor. 17 Kasım 2026 tarihli kontrolde teklif komisyondadır. Uygulamada yürürlükteki 6001 sayılı Kanun metni esas alınır.
Bildirim gösterilemezse ceza ve faiz ne olur?
Dört kat ceza talebine karşı kanuni bilgilendirmenin yapılmadığı veya 15 günlük sürenin gözetilmediği ileri sürülebilir. Kanun bildirim yükümlülüğünü düzenler. Eksikliğin ceza ve diğer alacak kalemlerine etkisi ise uyuşmazlıkta değerlendirilir. Takipten önceki döneme faiz isteniyorsa temerrüdün hangi tarihte ve hangi nedenle oluştuğu ayrıca incelenir. TBK m.117’deki genel kurala göre muaccel bir borcun borçlusu ihtarla temerrüde düşer. Maddede ihtar gerekmeyen hâller de düzenlenmiştir.
İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 25 Şubat 2026 tarihli E.2025/383, K.2026/125 sayılı kararı, 2024 tarihli geçişlere ilişkin bir örnektir. Mahkeme 26 geçiş için ücret ve cezayı kabul etti. Dosyada borç ihtarını gösteren bildirim veya ihtarname bulunmadığı gerekçesiyle, TBK m.117 uyarınca takip öncesi işlemiş faizi ve ona bağlı vergiyi reddetti. Kabul ettiği tutara takip tarihinden itibaren faiz yürüttü. Bu ilk derece kararında, işlemiş faizin dayanağı ile asıl alacak ayrı incelendi.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 20 Haziran 2023 tarihli E.2022/7984, K.2023/1968 sayılı kararı 24 Mart 2021’deki bir geçişe ilişkindir. Daire o dosyada, uyguladığı düzenlemeye göre dört kat ceza için ayrıca bildirim aranmaması gerektiğini belirterek kanun yararına bozma kararı verdi. Bu kararı okurken 2021’deki geçişi, 2022’de getirilen hükmü ve geçici 6. maddeyi birlikte değerlendirmek gerekir.
Geçiş ve HGS kayıtları hangi bilgileri göstermeli?
İşletmecinin geçiş listesi, tarih ve saat, giriş ve çıkış noktaları, araç sınıfı, plaka ve o tarihteki tarifeyle karşılaştırılır. Plaka okuması, araç sahipliği tarihi, tekrarlanan tahakkuk, daha önce ödeme ve 15 ya da 45 günlük dönemdeki tahsilat birlikte kontrol edilir. Plaka veya geçiş tartışmalıysa görüntü ile araç tescil kaydı önem taşır.
HGS hesabında bakiye bulunduğu ileri sürülüyorsa, etiketin ilgili plakaya bağlı ve etkin olup olmadığı, geçiş anındaki kullanılabilir bakiye, sonraki 15 günlük hareketler, tahsilat girişimleri ve provizyon yanıtları incelenir. Bakiye yükleme dekontu ile aynı geçişin banka veya işletmeci tarafından tahsil edildiğini gösteren işlem kaydı farklı delillerdir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 9 Mayıs 2022 tarihli E.2022/2559, K.2022/4298 sayılı kararında, işletmecinin ilk 15 gün içinde HGS’den tahsilatı deneyeceğine ilişkin açıklamasını dikkate aldı. Araca ait HGS hesabının geçiş ücretini süresinde karşılayıp karşılamadığının araştırılması gerektiği gerekçesiyle kanun yararına bozma kararı verdi.
İstanbul BAM 45. Hukuk Dairesi, 19 Kasım 2025 tarihli E.2025/846, K.2025/1272 sayılı kararında 2018’de başlatılan bir takibi inceledi. Bilirkişi incelemesiyle geçiş anında veya ilk 15 günde yeterli bakiyenin bulunduğu bazı geçişlerde tahsilatın yapılamamasını araç sahibinin kusuruna bağlamadı. Bu geçişlerde yalnız geçiş ücreti hüküm altına alındı. İncelenen diğer geçişlerde, yetersiz bakiye ve ödemenin ispat edilememesi nedeniyle dört kat cezayı da içeren hüküm korundu.
Ödeme emri geldiyse veya dosyayı UYAP’ta gördüyseniz
Ödeme emrinin örnek numarası, takip talebi, tebliğ mazbatası veya UETS kaydı ile alacağın dökümü kontrol edilir. Aşağıdaki yedi günlük süre genel haciz yoluyla ilamsız takipteki Örnek 7 ödeme emrine ilişkindir. İİK m.19 uyarınca tebliğ günü hesaba katılmaz. Son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen iş günü biter.
Ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmişse itiraz, tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine dilekçeyle veya sözlü olarak yapılır. Süresinde itiraz, takibi itiraz edilen tutar yönünden durdurur. Geçiş bedeli kabul edilip ceza veya faiz tartışılıyorsa itiraz edilen kalem ve tutar açıkça belirtilir. Şirkete yapılan başvuru bu icra süresini durdurmaz.
UETS üzerinden yapılan resmî tebligat, elektronik adrese ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Kâğıt tebligatta mazbata ve teslim şekli incelenir. Usulsüz tebliğ varsa, Tebligat Kanunu m.32 uyarınca öğrenme tarihi önemlidir. Bu durumda öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinde tebliğ tarihinin düzeltilmesi için şikâyet ve aynı süre içinde icra dairesine borca itiraz ayrı işlemlerdir. Şikâyet, icra mahkemesi karar vermedikçe icrayı kendiliğinden durdurmaz.
Ödeme emrine ilişkin hiçbir tebliğ işlemi yoksa tebliğe bağlı itiraz süresi başlamaz. Dosyayı UYAP’ta görmek ile usulüne uygun tebliğ farklı olgulardır. Tebliğ yapılmaksızın takip kesinleştirilerek haciz uygulanmışsa kesinleştirme ve buna dayalı haciz işlemleri icra mahkemesinde şikâyete konu edilebilir.
Ödeme emrinde borcun sebebi nasıl gösterilmeli?
İİK m.58 ve 60 uyarınca, senede dayanmayan takipte borcun sebebi takip talebi ve ödeme emrinde gösterilmelidir. Yalnız toplam tutar, faiz oranı ve alacak kalemlerinin bulunduğu bir belgede, takibin hangi borca ilişkin olduğunun anlaşılıp anlaşılmadığı incelenir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 30 Eylül 2024 tarihli E.2024/935, K.2024/2653 sayılı kararında, 28 Temmuz 2022 tarihli bir geçişe ilişkin takip talebi ve ödeme emrinde borcun sebebinin gösterilmemesini usule aykırı buldu. İtirazın iptali davasının usulden reddi gerektiğini belirterek kararı kanun yararına bozdu. Karar, takip evrakındaki açıklamaya ilişkindir. Kanun yararına bozma, incelenen kararın taraflar yönünden mevcut hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.
Takibe itirazdan sonra hangi yollar gündeme gelir?
Süresinde itiraz üzerine işletmeci, koşulları varsa itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir. Mahkeme, takipte dayanılan alacağı ve delilleri inceler. Haksız itiraz ve alacağın likit olması gibi koşullar gerçekleştiğinde, talep üzerine icra inkâr tazminatı gündeme gelebilir. Görevli mahkeme ve dava şartları, tarafların sıfatına, kullanım amacına ve talebin türüne göre değerlendirilir.
İtiraz süresinin geçmesi hâlinde, borçlu olunmadığı iddiası için İİK m.72’deki menfi tespit davasının koşulları incelenebilir. Takip başladıktan sonra m.72’deki tedbir, en az yüzde 15 teminatla icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmesinin önlenmesine yöneliktir. Takip devam eder. Borçlu olunmayan bir para kanundaki koşullarla takip nedeniyle tamamen ödenmek zorunda kalınmışsa, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde istirdat davası gündeme gelebilir.
Dosya incelemesinde her geçiş için aynı sırayı izlemek hesap farklarını görünür hâle getirir. Geçiş ve ödeme kaydı, işletmecinin bildirim delili, takip tarihi, ödeme emrinin tebliği ve en son faiz ile gider dökümü karşılaştırılır.
Resmî kaynaklar ve kapsam
- 6001 sayılı Kanun · UYAP Mevzuat ↗m.30/1, 3, 5, 7 ve 10 ile geçici m.6 · İdari tahsilat, özel işletmeci, ödeme dönemleri ve geçiş hükümleri
- 7417 sayılı Kanun · TBMM ↗m.53, 54 ve 65 · Bir kat ceza, ön bilgilendirme, geçiş hükmü ve yürürlük
- 7417 sayılı Kanun’un yasama gerekçesi · TBMM ↗Sıra Sayısı 346, s.21 · Dört kat cezalı tutarın takip öncesi bildirilmesi
- 7546 sayılı Kanun · TBMM ↗m.9 · Yabancı plakalı araçlara ilişkin istisna
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu · Adalet Bakanlığı ↗m.16, 19, 22, 58, 60–62, 66, 67, 72 ve 78 · Şikâyet, tebligat, itiraz ve haciz
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu ↗m.7/a, 21 ve 32 · Elektronik tebligat, adres tebligatı ve usulsüz tebligat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu · UYAP Mevzuat ↗m.117 · Borçlunun temerrüdü ve ihtar
- AYM, 18.01.2018, E.2017/166, K.2018/8 ↗§§25–27 · Özel işletmecinin talep ettiği cezanın hukuki niteliği
- Uyuşmazlık Mahkemesi, 20.09.2021, E.2021/426, K.2021/452 ↗§§9–12 ve hüküm · İşletmeci ihtarnamesine ilişkin uyuşmazlıkta adli yargı
- Yargıtay 3. HD, 20.06.2023, E.2022/7984, K.2023/1968 ↗20.10.2023 tarihli 32345 sayılı Resmî Gazete · 24.03.2021 tarihli geçişe ilişkin kanun yararına bozma
- Yargıtay 3. HD, 30.09.2024, E.2024/935, K.2024/2653 ↗08.02.2025 tarihli 32807 sayılı Resmî Gazete · Takip talebi ve ödeme emrinde borcun sebebi
- Yargıtay 3. HD, 09.05.2022, E.2022/2559, K.2022/4298 ↗06.07.2022 tarihli 31888 sayılı Resmî Gazete · HGS bakiyesi ve tahsilatın araştırılması
- 2/3479 esas numaralı kanun teklifi · TBMM ↗Teklif metni ve komisyon aşaması
Yazı, Türkiye plakalı araçların 6001 sayılı Kanun m.30/5 kapsamındaki özel işletmeci geçişlerini ve genel haciz yoluyla ilamsız takibi ele alır. Kanun yararına bozma kararlarının kapsamı ilgili uyuşmazlıkla sınırlı olarak açıklanmıştır. İlk derece ve istinaf kararları, incelenen dosyaların olguları ve delilleri üzerinden değerlendirilmiştir.
Resmî kaynak kontrolü: . Bu kayıt, kişiye özel hukuki inceleme veya bir avukatın onayı anlamına gelmez.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Süre ve işlem güvenliği
Avukatla temsil zorunlu değildir. Bununla birlikte bazı başvuru, itiraz ve dava türlerinde hak düşürücü süre, zamanaşımı, görev ve yetki, talep sonucu, tebligat ve delil kuralları nedeniyle sonradan giderilmesi güç veya mümkün olmayan hak kayıpları ortaya çıkabilir. Özellikle tebligat alınmışsa veya kısa süreli bir başvuru söz konusuysa işlem yapmadan önce güncel Resmî mevzuat, karar metni ve dosyaya özgü koşulları kontrol etmek; gerektiğinde hukuki değerlendirme almak yararlı olabilir.