Yoksulluk Nafakasında “Süresiz Olarak” İbaresi İptal Edildi: AYM E.2025/156, K.2026/131

Karar; Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun 04.06.2026 tarihli, E.2025/156 ve K.2026/131 sayılı norm denetimi kararıdır. İtiraz yoluna başvuran mahkeme Antalya 12. Aile Mahkemesidir. Karar 30.09.2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

İtirazın konusu, TMK m.175/1’de geçen “süresiz olarak” ibaresidir. Maddenin diğer unsurları; boşanma yüzünden yoksulluğa düşme, nafaka talep eden tarafın kusurunun daha ağır olmaması ve nafakanın diğer tarafın mali gücü oranında belirlenmesi bu iptal kararının doğrudan konusu değildir.

Mahkeme öncelikle hukuk devletinin unsurlarından olan belirlilik ve hukuki güvenlik ilkelerini değerlendirdi. Kanun metninin lafzı her durumda mutlaka süresiz nafakaya hükmedilmesini açıkça zorunlu kılmamasına rağmen yerleşik yargısal uygulamada hâkimin nafakanın süresi konusunda takdir yetkisi bulunmadığı ve irat şeklindeki yoksulluk nafakasının süresiz belirlenmesi gerektiği yönünde yorumun sürdüğünü tespit etti.

AYM ayrıca nafaka alacaklısının ekonomik korunması ile nafaka yükümlüsünün maddi, manevi, ekonomik ve sosyal bütünlüğü arasında adil bir denge kurulması gerektiğini vurguladı. Evlilik süresi, eşlerin yaşı ve sağlık durumu, ekonomik ve sosyal durumları, çalışma hayatına katılabilme imkânı ve nafaka süresinin boşanma sonrası hayata etkisi gibi ölçütlerin önemine işaret etti.

Çoğunluk gerekçesine göre hiçbir ölçüt belirlenmeksizin yükümlülüğün kategorik biçimde süresiz öngörülmesi, nafaka yükümlüsü açısından ağır bir külfet doğurabilmektedir. Mahkeme bu nedenle kuralı Anayasa’nın 2., 5. ve 17. maddelerine aykırı buldu.

Hayır. Kararda “1 yıl, 5 yıl, evlilik süresinin yarısı” gibi herkes için uygulanacak matematiksel bir süre bulunmamaktadır. AYM’nin kararı doğrudan yeni bir süre sistemi kurmamaktadır.

Mahkeme, gelecekte oluşturulacak hukuki çerçevede hâkimin nafakanın süresini somut olayın koşullarına göre belirleyebilmesine imkân tanınması gerektiğine; evlilik süresi, nafaka alacaklısının yaşı, eğitim ve sağlık durumu ile ekonomik ihtiyaçlarını kendi imkânlarıyla karşılayabilme kapasitesi gibi ölçütlerin dikkate alınabileceğine işaret etmiştir. Aynı zamanda somut olay gerektiriyorsa yaşam boyunca nafakaya imkân veren hâllerin kriterlerinin de açık ve öngörülebilir biçimde düzenlenebileceğini belirtmiştir.

İptal hükmü, Resmî Gazete’de yayımlandığı 30 Eylül 2026 tarihinden başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir. Takvim hesabıyla yürürlük tarihi 30 Haziran 2027’dir.

Bu erteleme önemlidir: 30 Eylül 2026 tarihinde karar yayımlanmış olsa da “süresiz olarak” ibaresi aynı gün yürürlükten kalkmamıştır. Dokuz aylık dönem, oluşabilecek hukuki boşluğun giderilmesi için tanınmıştır.

Hayır. Karar TMK m.175’i bütünüyle iptal etmemiştir. Yoksulluk nafakası talep edilebilmesine ilişkin kurum devam etmektedir; iptal edilen unsur yalnızca birinci fıkradaki “süresiz olarak” ibaresidir.

Bu nedenle kararın “nafaka artık yok”, “bütün nafakalar dokuz ay sonra otomatik bitecek” veya “her nafaka mutlaka belirli süreli olacak” şeklinde yorumlanması karar metninin kapsamını aşar.

Kararda mevcut ve kesinleşmiş yoksulluk nafakalarının topluca veya otomatik biçimde sona ereceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır. Kararın yayımlanması, tek başına mevcut bir mahkeme kararına dayanarak devam eden ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

TMK m.176 kapsamında mevcut hukukta da nafakanın kaldırılması, artırılması veya azaltılması belirli koşullarda mahkemeden talep edilebilir. Ayrıca iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihe kadar kanun koyucu tarafından yapılabilecek yeni düzenlemenin geçiş hükümleri mevcut ve devam eden dosyalar açısından belirleyici olabilir. Bu nedenle her dosyanın karar tarihi, kesinleşme durumu ve somut koşulları ayrı incelenmelidir.

30 Haziran 2027’ye kadar iptal hükmü henüz yürürlüğe girmediğinden mevcut kanuni düzenleme yürürlükte kalır. Devam eden dosyalarda kararın yayımlanmış olması ile iptal hükmünün yürürlüğe girmiş olması aynı şey değildir.

Yürürlük tarihine kadar yeni bir kanuni düzenleme yapılırsa devam eden davalarda bu düzenlemenin yürürlük ve geçiş hükümleri incelenecektir. Yeni düzenleme yapılmaması hâlinde ise 30 Haziran 2027’den sonra “süresiz olarak” ibaresi yürürlükten kalkmış olacaktır; sonraki uygulamanın somut dosya ve yürürlükteki mevzuatla birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Kararın konusu, boşanma sonrası eşlerden biri lehine hükmedilebilen yoksulluk nafakasını düzenleyen TMK m.175/1’dir. Çocuk için hükmedilen iştirak nafakası ve dava sürecindeki tedbir nafakası farklı hukuki düzenlemelere dayanır.

Bu nedenle E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararın iştirak veya tedbir nafakasını doğrudan kaldırdığı söylenemez.

Anayasa Mahkemesi 2012 tarihli E.2011/136, K.2012/72 sayılı kararında aynı ibareyi Anayasa’nın 2. maddesi yönünden inceleyerek iptal talebini reddetmişti. O kararda “süresiz” ifadesinin nafaka alacaklısının her koşulda ömür boyu nafaka alacağı anlamına gelmediği değerlendirilmişti.

2026 tarihli kararda ise Mahkeme, sonraki yerleşik yargısal uygulamada ibarenin hâkime süre yönünden takdir yetkisi vermediği ve nafakanın süresiz belirlenmesi gerektiği yönündeki yaklaşımın devam ettiğini dikkate aldı. Bu uygulama ile belirlilik sorunu ve tarafların hakları arasındaki dengeyi yeniden değerlendirdi.

İptal kararına Engin Yıldırım, Selahaddin Menteş ve Kenan Yaşar karşıoy kullandı. Karşıoyda yoksulluk nafakasının ekonomik olarak güçsüz eşin korunmasına hizmet ettiği, TMK m.176’daki kaldırma ve değişiklik mekanizmalarının yükümlünün menfaatlerini de koruduğu ve uygulamadaki sorunların tek başına kanun hükmünün Anayasa’ya aykırılığını göstermediği savunuldu.

Yıldız Seferinoğlu ise iptal sonucuna farklı gerekçeyle katıldı. Kararın bu yönü, karar metninin yalnız hüküm bölümünün değil çoğunluk gerekçesi, farklı gerekçe ve karşıoylarla birlikte okunmasının önemini göstermektedir.