Analiz Hukuk
Güvenlik uyarısı: Dosya ve ödeme mesajlarını doğrulayın.
← Tüm Makaleler
İcra ve İflas Hukuku•10 dk okuma•

Çek Kaybolursa Ne Yapılır? Zıya Nedeniyle İptal Davası ve Banka Blokesi

Yayınlayan: Analiz Hukuk ve Arabuluculuk BürosuYayın ilkeleri

Kayıp çek için kim iptal davası açabilir? İmzasız çek yaprağı kaybolduğunda banka ne ister, beş yıllık süre nasıl hesaplanır ve bloke nasıl incelenir?

İlgili resmî kaynağı aç →

Bir çekin kaybolması hâlinde başvurulacak yol, çekin kime ait olduğuna ve kaybolduğunda hangi durumda bulunduğuna göre değişir. Müşteriden tahsilat için alınan ve kaybolan çekin yetkili hamili, çekin zıya nedeniyle iptalini isteyebilir. Kendi çek koçanından boş ve imzasız yaprağı kaybeden hesap sahibinin gündeminde ise bankaya kayıp bildirimi, olası kötüye kullanıma karşı delillerin korunması ve varsa banka blokesinin dayanağının incelenmesi vardır.

Banka mahkeme kararı istiyorsa önce kaybın bir çek mi yoksa kullanılmamış bir yaprak mı olduğuna, ardından blokenin hangi seri numaralarına bağlandığına bakılır. Birden çok yaprak teminata konuysa, baskı tarihi ve ibraz durumu her biri için ayrı değerlendirilir.

Kaybolan çekin durumuna göre başvuru yolu

TTK m. 651/2, başvuru hakkını kayıp anında veya kaybın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hakkı bulunan kişiye tanır. Örneğin bir şirket yetkilisi, şirketin alacaklı olarak teslim aldığı çeki şirket adına takip edebilir. Çek koçanını bankadan teslim almış olmak ise hesaba ait boş yapraklar üzerinde bu anlamda hamil sıfatı kazandırmaz. İmzalı ancak müşteriye teslim edilmeden çalındığı ileri sürülen üç yaprakla ilgili bir dosyada İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 12. Hukuk Dairesi, düzenleyenin iptal talebinin reddine karşı istinaf başvurusunu reddetmiştir. Bir başka dosyada, borcunu kartla ödeyip çeklerini geri alan düzenleyenin iptal talebi de Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesince reddedilmiştir.

Kaybolan çekin durumuna göre başvuru yolu
Kaybolan belgeİzlenecek yol
Başka birinin düzenlediği, tahsil için elinizde bulunan çekZıya anında veya zıya ortaya çıktığında hak sahibiyseniz, ödeme yasağı ve koşulları oluştuğunda iptal isteyebilirsiniz.
Kendi hesabınıza ait boş ve imzasız çek yaprağıKayıp seri numarasını bankaya yazılı bildirin. Banka bloke uyguluyorsa risk dökümünü ve dayanak belgelerini isteyin. Boş ve imzasız yaprak çek vasfı taşımadığı için bu yaprağa ilişkin zıya nedeniyle iptal talebi reddedilir.
İmzaladığınız, diğer alanları boş ve henüz teslim etmediğiniz yaprakİmza, düzenleyene yetkili hamil sıfatı kazandırmaz. Bankayı gecikmeden yazılı bilgilendirin. İbraz veya takip olursa teslim, imza ve doldurma koşullarına göre hukuki yol belirlenir.
İmzalı ve eksik düzenlenmiş olarak teslim edilmiş açık çekTTK m. 680 ve m. 818/1-c kapsamında teslim koşulları, doldurma anlaşması ve başvuranın hak sahipliği incelenir.
Başkasına verdiğiniz, borcu başka yolla ödedikten sonra geri aldığınız çekÖdeme ve iade belgelerini saklayın. Düzenleyenin çeki geri alması tek başına iptal hakkı doğurmaz.

Yetkili hamil için ödemeden men ve iptal süreci

1. Çeki tanımlayan bilgileri ve kayıp delillerini toplayın. Çekin ön ve arka yüzünün sureti varsa sunulur. Suret yoksa banka ve şube, seri numarası, düzenleyen, düzenleme tarihi, düzenleme ve ödeme yeri, bedel ile lehtar veya ciro bilgileri gibi eldeki esas bilgiler verilir. Çek teslim bordrosu, banka veya kargo kaydı, ticari kayıtlar ve varsa olay tutanağı, çekin elde bulunduğunu ve nasıl kaybolduğunu açıklamaya yardımcı olur. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 21 çeke ilişkin bir dosyada çeklerin kaybolduğunun kuvvetle muhtemel gösterilmesini yeterli görmüş ve dosyanın koşulları karşısında ret kararını bozmuştur.

2. Ödeme yasağı ve iptal talebini doğru mahkemeye yöneltin. Yetkili hamil, çekin ödeme yerindeki veya kendi yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden ödemeden men isteyebilir. Çeki elinde bulunduran kişi bilinmiyorsa iptal talebi hasımsız çekişmesiz yargı işi olarak görülür. Mahkemece verilen ödemeden men kararı, bankaya yapılan kayıp bildiriminden farklı hukuki sonuç doğurur.

3. İlan süresini ve bankadan gelen ibraz bilgisini izleyin. Mahkeme kayıp açıklamasını inandırıcı bulursa çeki elinde bulunduranı ilanla davet eder. Kanun Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde üç ilan öngörür. Çekin getirilmesi için tanınan süre kural olarak üç ay ile bir yıl arasındadır. Başlangıç bakımından TTK m. 761/3 ve mahkeme ilanı dikkate alınır. İleri düzenleme tarihli çeklerde, 5941 sayılı Kanun’un geçici m. 3/5 hükmü uyarınca 31 Aralık 2028’e kadar çekin üzerinde yazan tarihten önce muhatap bankaya ödeme için ibrazı geçersizdir.

4. Çek ortaya çıkarsa mahkemenin verdiği iade davası süresini izleyin. Çeki elinde bulunduran kişi baştan biliniyorsa veya yargılama sırasında ortaya çıkarsa mahkeme, olayın aşamasına göre iade davası için süre verir. Süre içinde dava açılmazsa ödeme yasağı kaldırılır. TTK m. 792 uyarınca, hükümde belirtilen biçimde hak sahipliğini gösteren yeni hamilin çeki geri vermesi, kötü niyetle edinmiş veya edinirken ağır kusurlu olmasına bağlıdır.

5. İptal kararının sonucunu doğru değerlendirin. Çek tanınan sürede sunulmaz ve iptal koşulları oluşursa mahkeme çekin iptaline karar verir. TTK m. 652 uyarınca hak sahibi, hakkını senetsiz ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Çek bedelinin tahsili, borçluya ve somut alacağa ilişkin koşullara tabidir.

İade davasında arabuluculuk. Çekin fiziken iadesi talebinde 2026 içinde farklı kararlar verilmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 1 Haziran 2026 tarihli kararda, arabuluculuk dava şartı yokluğundan verilen ret kararını onamıştır. Antalya BAM 16. Hukuk Dairesi ise 14 Eylül 2026 tarihli kararında Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 11 Haziran 2026 tarihli kararına dayanmış, TTK m. 763 kapsamındaki fiziki iade talebinde dava şartı arabuluculuk aranamayacağı gerekçesiyle ilk derece kararını kaldırmıştır. İade istemine bir para veya borçsuzluk talebi eklenirse TTK m. 5/A, o talebin içeriğine göre de değerlendirilir.

Bankaya zaten ibraz edilmiş bir çek kaybolursa. İstanbul BAM 13. Hukuk Dairesi, bankaya ibraz edilip karşılıksız çıktıktan sonra son hamile dönen ve daha sonra kaybolan çek hakkında iptal kararı vermiştir. Daire, çekin kıymetli evrak niteliğini koruduğu olayda önceki ibrazı iptale engel saymamıştır.

Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 10 Kasım 2026 tarihli kararı

E. 2026/618, K. 2026/991 sayılı dosyada, düzenleyeni, muhatap banka şubesi, düzenleme tarihi, seri numarası ve bedeli belli bir çekin kaybolduğu ileri sürüldü. Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde üç ilan yapıldı. İlk ilandan sonra üç ay içinde mahkemeye başvuran olmayınca ve çek ortaya çıkmayınca mahkeme çekin zıya nedeniyle iptaline karar verdi.

İlk derece hükmünde istinaf yolu açık gösterildi. Karar, kimliği belirli bir çek için ilan sürecinin nasıl sonuçlandığını gösterir. Anonimleştirilmiş gerekçede başvuranın hamil sıfatına ilişkin ayrıntı açıklanmamıştır. Bankanın nakit teminatı ve boş çek yaprağının iptali, bu dosyada hükme bağlanan talebin dışındadır.

Banka, boş yapraklar için mahkeme kararı istiyorsa

Banka yazısında hangi belgenin istendiğine bakılır. Ödemeden men, çekin ödenmesine yönelik geçici korumadır. Zıya nedeniyle iptal, çek üzerindeki hak sahibinin başvurusuyla verilir. Blokenin kaldırılması ise banka ile hesap sahibi arasındaki teminat uyuşmazlığını konu alır. Bankanın iptal kararı istemesi, imzasız boş yaprak için hesap sahibine iptal isteme hakkı kazandırmaz. İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi, bankaların iptal kararı istediğinin ileri sürüldüğü bir dosyada, imzasız boş yapraklar için hesap sahibinin hasımsız talebini hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddetmiştir. İlk derece mahkemesinin bu kararı iptal talebine ilişkindir.

Beş yıllık süre hangi tarihte başlar?

5941 sayılı Çek Kanunu m. 3/9 uyarınca, yaprak üzerinde yazan baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz gerçekleşmezse, bankanın m. 3/3 uyarınca hamile ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer. Hesaplama her seri için yapılır. Kayıp tarihi, bankanın koçanı teslim ettiği tarih ve çek üzerindeki düzenleme tarihi farklı kayıtlardır. Süre içinde ibraz veya ödeme kaydı varsa o kalem ayrıca incelenir. Çek hesabının kapatılması ile teminatın çözümü de farklı işlemlerdir.

Örneğin banka kayıtlarına göre 10 Ekim 2021’de basılan bir yaprak beş yıl içerisinde ibraz edilmemişse, 17 Kasım 2026 itibarıyla o yaprağın m. 3/9 kapsamındaki süresi dolmuştur. Bloke yalnızca bu yasal risk için kurulmuşsa, ilgili kısmın çözülmesi yazılı olarak istenebilir. Aynı hesaptaki başka yaprakların baskı tarihleri ve başka kredi veya rehin dayanakları ayrıca kontrol edilir.

2026’da banka sorumluluk tutarı ve müşteri hesabındaki bloke

30 Ocak 2026’dan itibaren 2010/2 sayılı TCMB Tebliği’nin 4. maddesindeki genel tutar, gerekli koşulları taşıyan her çek yaprağı için 16.350 TL’ye kadar uygulanır. Bu tutar, süresinde ibraz edilen ve tamamen veya kısmen karşılıksız kalan çek için muhatap bankanın düzenleyen dışındaki hamile yapacağı yasal ödemenin hesabında kullanılır. Müşterinin hesabındaki nakit blokenin tutarı değerlendirilirken hangi yaprakların riskte kaldığı, her birine hangi tutarın uygulandığı, imzalı banka belgeleri ve varsa diğer teminat ilişkileri incelenir.

Bloke ve teminat uyuşmazlıklarında karar örnekleri

Bloke ve teminat uyuşmazlıklarında karar örnekleri
KararDosyanın konusu ve sonucu
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.06.2021, E. 2017/19-932, K. 2021/868Kaybolduğu ileri sürülen, eski yıllarda teslim alınmış yapraklar nedeniyle hesaba 83.000 TL bloke uygulanmıştı. Kurul, bankanın rehin hakkını yasal sorumluluk tutarıyla sınırlı değerlendirdi. Gerçekte kaç yaprağın iade edilmesi gerektiğini ve bankanın hangi tutardan sorumlu olabileceğini banka kayıtları ve uzman bilirkişi üzerinden araştırmak gerektiğini belirterek direnme kararını bozdu.
İstanbul BAM 12. HD, 07.12.2023, E. 2021/700, K. 2023/1922İade edilmeyen altı yaprak nedeniyle uygulanan 9.600 TL bloke incelendi. İmzalı çek taahhütnamesinde açık bloke yetkisi vardı. Beş yıllık süre dava ve ilk derece kararı tarihinde dolmadığı için daire ilk derece kararını kaldırdı ve davayı erken açıldığı gerekçesiyle reddetti.
Yargıtay 19. HD, 26.04.2017, E. 2016/8702, K. 2017/3383Banka, henüz hamile ödeme yapmadan yasal karşılıkların müşteri tarafından depo edilmesini istemişti. Yargıtay, bu talep için genel kredi sözleşmesinde açık hüküm gerektiğini, somut sözleşmede böyle bir hüküm bulunmadığını belirterek kabul kararını bozdu. Kararın konusu bankanın depo talebidir.
İstanbul 1. ATM, 23.05.2024, E. 2021/389, K. 2024/379Bankanın depo istemi görülürken, iade edilmeyen yapraklar için baskı tarihinden itibaren beş yıl geçti. İlk derece mahkemesi, bankanın yasal sorumluluğunun sona erdiğini değerlendirerek gayrinakdî alacağa ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetti.

Bankadan hangi belgeler istenmeli?

1. Seri numarası bazında çek risk dökümü. Her yaprağın baskı ve teslim tarihi, iade edilip edilmediği, ibraz durumu ve tarihi, varsa yasal sorumluluk ödemesi veya tahsilat bilgisi.

2. Bloke hesabı ve hukuki dayanak. Blokenin konulduğu tarih, o tarihteki ve güncel tutar, her seri için ayrılan tutar ve hesap yöntemi. Bankanın dayandığı imzalı çek taahhütnamesi, genel kredi sözleşmesi veya rehin belgesi ve ilgili madde.

3. Talep edilen mahkeme belgesi. Bankanın tam olarak hangi karar türünü, hangi seri numaraları için ve hangi sözleşme hükmüne göre istediğinin yazılı açıklaması.

4. Kısmi çözüm incelemesi. Risk dökümündeki kullanılmamış yapraklardan elde bulunanlar, seri numaraları yazılı teslim tutanağı karşılığında iade edilebilir. İade edilen, banka kayıtlarında kapanmış veya beş yıl boyunca ibraz edilmemiş yapraklar için risk kaydının güncellenmesi ve bunlara karşılık gelen blokenin çözülmesi istenebilir. Dolaşımda veya kayıp olan yaprakların durumu ayrıca değerlendirilir.

Yazılı başvuruya verilen yanıt, olası davanın konusunu belirlemeye yardımcı olur. Örneğin bir bloke hâlen hesapta duruyorsa serbest bırakılması, banka parayı tahsil etmişse ilgili bedelin iadesi, banka ayrıca borç talep ediyorsa borçlu olunmadığının tespiti gündeme gelebilir. Talebin ticari niteliği ve içeriğine göre TTK m. 5/A kapsamındaki dava şartı arabuluculuk incelenir. Konusu bir miktar para olan ticari alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları bu hükmün kapsamındadır.

Banka karar istiyorsa şubeye nasıl başvurulur?

Kayıp bildirimi ve blokenin çözülmesi talebi, şubeye veya bankanın yazılı başvuru kanalına iletilebilir. Teslim tarihi ve başvuru numarasını saklayın. Banka bir mahkeme kararı istediğinde, karar türünü ve ilgili seri numaralarını açıkça belirtmesini isteyin.

Örnek yazılı talep: Hesabımdaki çek teminatı blokesinin hangi seri numaralarına ve hangi tutarlara dayandığının, her yaprak için baskı, ibraz ve iade bilgilerinin, dayanak sözleşme hükmünün ve aranan mahkeme kararının türünün yazılı bildirilmesini talep ederim. Bankaya iade edilmiş veya kanuni sorumluluğu sona ermiş yapraklar yönünden varsa blokenin çözülmesini, devam eden kısmın gerekçesinin ayrıca açıklanmasını rica ederim.

Tek yaprak kayıpsa bütün bloke devam eder mi?

Banka blokeye birden fazla yaprağı dayanak gösteriyorsa, her yaprağın durumu ayrı ayrı belirlenir. Elde bulunan kullanılmamış yaprakları seri numaralı teslim tutanağıyla iade edin. Önceden iade edilmişse makbuzu, ödenmişse işlem kaydını ekleyin. İadesi veya riskin sona erdiği belgelenen yapraklar için kendi paylarına düşen tutarın serbest bırakılmasını isteyin. Kaybolan yaprak, dolaşımdaki çekler ve varsa başka bir krediye bağlı teminat için değerlendirme ayrı yürütülür.

Banka talebi tüm seri numaralarına yayıyorsa, hangi yapraklar bakımından güncel riskin sürdüğünü ve blokenin hangi şartla çözüleceğini yazılı olarak belgelemelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, uyuşmazlıkta banka defter ve kayıtları üzerinden gerçekten iadesi gereken yaprak sayısıyla bankanın sorumlu olabileceği tutarın araştırılmasını istemiştir.

Kayıp yaprak doldurulup bankaya sunulursa

Kayıp tarihini, seri numarasını ve yaprağın kayıp anındaki durumunu bankaya gecikmeden yazılı bildirin ve başvuru kaydını saklayın. Hırsızlık veya sahtecilik şüphesi varsa somut olgularla kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurulabilir. İbraz gerçekleşirse, bankadan çek görüntüsü ve ibraz bilgileri hukuken erişilebilen ölçüde istenebilir. Sahte imza veya borçsuzluk iddiasına dayalı savunma ve başvuru yolları, kimin hak iddia ettiğine ve icra takibi başlatılıp başlatılmadığına göre belirlenir. Ödeme emri tebliğ edilmişse, icra dosyasına ilişkin itiraz süreleri banka başvurusundan bağımsız olarak işlemeye devam eder.

Resmî kaynaklar ve kapsam

İlk derece ve istinaf kararlarının sonucu dosyanın olgularına bağlıdır. Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi kararının kesinleşmesi doğrulanmamıştır. Özel yayınlardaki gerekçeli karar nüshaları ilgili bölümden bağlantılanmıştır. Banka blokesinin dayanağı ve güncel tutarı, imzalı sözleşmeler ve seri bazındaki banka kayıtlarından değerlendirilir.

Resmî kaynak kontrolü: . Bu kayıt, kişiye özel hukuki inceleme veya bir avukatın onayı anlamına gelmez.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Süre ve işlem güvenliği

Avukatla temsil zorunlu değildir. Bununla birlikte bazı başvuru, itiraz ve dava türlerinde hak düşürücü süre, zamanaşımı, görev ve yetki, talep sonucu, tebligat ve delil kuralları nedeniyle sonradan giderilmesi güç veya mümkün olmayan hak kayıpları ortaya çıkabilir. Özellikle tebligat alınmışsa veya kısa süreli bir başvuru söz konusuysa işlem yapmadan önce güncel Resmî mevzuat, karar metni ve dosyaya özgü koşulları kontrol etmek; gerektiğinde hukuki değerlendirme almak yararlı olabilir.

İlgili Konular & Etiketler

#çek zayi davası#kayıp çek iptali#boş çek yaprağı#çek kayboldu banka mahkeme kararı istiyor#çek koçanı kaybı#çek teminatı blokesi#çek baskı tarihi beş yıl#ödemeden men#çek sorumluluk bedeli

Bu sayfa size yardımcı oldu mu?

Yanıt anonim bir kullanım geri bildirimi olarak ölçülür; kişisel bilgi gönderilmez.

Telefon
WhatsAppWhatsApp