Kamu kurumu veya şirket icra dosyasına karşı vekâlet ücreti yatırırken stopajı kim keser? KDV matrahı, serbest meslek makbuzu ve dosya hesabı örnekleri.
Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesinin birinci fıkrası kapsamında tevkifat yükümlüsü olan bir kamu idaresi veya şirket, karşı tarafa yüklenen vekâlet ücretini serbest meslek erbabı avukata doğrudan ödüyorsa ya da onun adına icra dosyasına yatırıyorsa, genel kural olarak KDV hariç vekâlet ücreti üzerinden yüzde 20 gelir vergisi keser. İcra dosyasına bu ücret kaleminin kesinti sonrası kalan kısmı yatırılır. Kesilen vergi, yükümlü ödeyen tarafından kendi beyan ve ödeme usulüne göre vergi idaresine aktarılır.
İlamda hükmedilen karşı vekâlet ücretini, takip nedeniyle hesaplanan icra vekâlet ücretini, avukat ile müvekkil arasındaki sözleşme ücretini ve asıl alacağı ayrı satırlarda kontrol edin. Yüzde 20 örneği, serbest meslek kazancı niteliğindeki karşı vekâlet ücretine ilişkindir. İşçi alacağının ücret vergisi, SGK kesintisi ve brüt-net hesabı kendi hükümlerine tabidir.
İcra dairesine yatırılan ödemede stopajı kim yapar?
311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği m.25, ödeme yoluna ve ödeyenin sıfatına göre sorumluluğu ayırır. Kesinti yükümlüsü bir kurumun dosyaya ödeme yapması, vergi sorumluluğunu icra müdürlüğüne devretmez.
| Ödeme şekli | Kesinti sorumluluğu |
|---|---|
| Borçlu, serbest çalışan avukata doğrudan öder veya avukata ödenmek üzere icra dairesine yatırır. | Borçlu GVK m.94/1 kapsamında ise tevkifatı borçlu yapar. |
| Ücret önce alacaklı tarafa ödenir; alacaklı sonra serbest çalışan avukatına öder. | Alacaklı taraf m.94/1 kapsamında ise avukatına ödeme yaparken tevkifatı alacaklı yapar. |
| Ödeyen kişi m.94/1 kapsamında değildir. | Tebliğ m.25/3 uyarınca bu ödemede gelir vergisi tevkifatı yapılmaz. |
| Karşı vekâlet ücreti, ücretli çalışan avukatın işverenine ödenir. | Borçlunun işverene ödemesinde bu tevkifat uygulanmaz. İşveren avukatına ödeme yaparken ücret hükümlerini uygular. |
| Tebliğ m.25/6’da tarif edilen icranın geri bırakılması teminatı sonradan avukata ödenir. | Tebliğdeki bu özel durumda gelir vergisi tevkifatı yapılmaz. Her teminat ödemesinin koşulları ayrı değerlendirilir. |
Anayasa Mahkemesi bu düzenleme hakkında ne dedi?
Anayasa Mahkemesi, E.2024/94, K.2025/179 sayılı 10 Eylül 2025 tarihli kararında GVK m.94’ün karşı vekâlet ücretinden kesintiye ilişkin üçüncü fıkrasına yönelik iptal itirazını oyçokluğuyla reddetti. Karar, tevkifatla sorumlu olanların icra dairesine yatırılan ödemelerini de kural kapsamında değerlendiriyor.
Mahkeme, kaynaktan kesilen tutarın avukatın yıllık gelir vergisinden mahsup edilebildiğini ve düzenlemenin borçlunun toplam vekâlet ücreti borcunu artırmadığını açıkladı. Kesinti sonrası dosyaya yatırılan tutarla vergi idaresine beyan edilen tutar, aynı ücret kaleminin farklı ödeme kısımlarıdır.
KDV dâhil 12.000 TL üzerinden örnek hesap
İlamda 12.000 TL yazdığını, ‘KDV hariç’ ibaresi bulunmadığını, işlemin genel yüzde 20 KDV oranına tabi olduğunu ve ayrıca KDV tevkifatı uygulanmadığını varsayalım. İç yüzdeyle 12.000 ÷ 1,20 = 10.000 TL ücret matrahı bulunur. KDV 2.000 TL, gelir vergisi stopajı 10.000 × %20 = 2.000 TL’dir. Bu ücret kalemi için ödeme 10.000 TL, kurumun kesip beyan edeceği gelir vergisi 2.000 TL olur.
Hüküm 12.000 TL’yi açıkça KDV hariç belirleseydi, aynı varsayımlarla ücret matrahı 12.000 TL, hesaplanan KDV 2.400 TL, stopaj 2.400 TL ve bu kalem için ödeme 12.000 TL olurdu. Ödeme tutarı avukatın KDV ve yıllık gelir vergisi yükümlülükleri sonrası kazancını göstermez.
Gelir vergisi stopajı ile KDV tevkifatı ayrı işlemlerdir. KDV oranı ve varsa kısmi KDV tevkifatı, hizmetin niteliğine, alıcının durumuna ve ilgili dönemin şartlarına göre ayrıca doğrulanır. Aynı işin bedelini parçalara bölmek, KDV tevkifatı sınırını ayrı ayrı uygulamak için gerekçe oluşturmaz.
Makbuz, kesinti kaydı ve dosya hesabı
Doğrudan veya icra aracılığıyla yapılan ve borçlunun avukata ödediği karşı vekâlet ücretinde, Tebliğ m.26 uyarınca serbest meslek makbuzu borçlu adına düzenlenir. Ücret önce alacaklı tarafa, oradan avukata ödenmişse avukat makbuzu alacaklı adına düzenler. Uygulanan kesinti ve KDV kalemleri makbuzda ayrı gösterilir.
Ödeme öncesinde hüküm fıkrasını, güncel dosya hesabını, ücret kaleminin türünü, KDV ifadesini ve ödeme yapanın vergi sıfatını eşleştirin. Ödeme sonrasında dekontta dosya numarasını ve ücret kalemini, kurumun kesinti kaydında ise matrahı ve kesilen tutarı kontrol edin. Bu bilgiler aynı kesintinin iki kez düşülmesini önlemeye yardımcı olur.
GİB’in 17 Ekim 2022 tarihli özelgesinde, borçlunun tevkifat tutarını icra dosyasına yatırmaması tek başına dosyanın kapatılmasına engel sayılmamıştır. Bu görüş belirtilen olayın vergi idaresi değerlendirmesidir. Kesintinin hiç yapılmadığı, eksik yapıldığı veya başka takip kalemlerinin açık olduğu durumlarda dosya hesabı ve vergi beyanı ayrı ayrı kontrol edilir.
Resmî kaynaklar ve kapsam
- GİB — 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ↗m.94 — tevkifat yükümlüleri ve karşı vekâlet ücreti
- GİB — 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ↗m.25–26 — ödeme yolu, KDV matrahı ve belge düzeni
- GİB — 2009/14592 sayılı Karar ↗m.1/2-b — diğer serbest meslek ödemelerinde yüzde 20
- AYM — E.2024/94, K.2025/179, 10.09.2025 ↗§§7–11 ve 30–32; RG 23.12.2025/33116 — tevkifat yükümlülüğü ve itirazın reddi
- Türkiye Barolar Birliği — 2026–2027 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ↗m.11 — icra ve iflas takiplerinde ücret; m.21 — esas alınacak tarife
- GİB — 31.07.2024 tarihli özelge ↗E-62030549-120-1020639 — icra dosyasına yatırılan karşı vekâlet ücreti
- GİB — 17.10.2022 tarihli özelge ↗E-95462982-105[VUK.ÖZLG-20-109]-245464 — kesinti ve dosyanın kapatılması hakkında somut olaya ilişkin görüş
Örnekler serbest meslek erbabı avukata yapılan karşı vekâlet ücreti ödemesini gösterir. İlam, ödeme yolu, vergi sıfatı ve varsa KDV tevkifatı somut işleme göre kontrol edilir. Özelgeler kendi olaylarının vergi idaresi değerlendirmesidir.
Resmî kaynak kontrolü: . Bu kayıt, kişiye özel hukuki inceleme veya bir avukatın onayı anlamına gelmez.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Süre ve işlem güvenliği
Avukatla temsil zorunlu değildir. Bununla birlikte bazı başvuru, itiraz ve dava türlerinde hak düşürücü süre, zamanaşımı, görev ve yetki, talep sonucu, tebligat ve delil kuralları nedeniyle sonradan giderilmesi güç veya mümkün olmayan hak kayıpları ortaya çıkabilir. Özellikle tebligat alınmışsa veya kısa süreli bir başvuru söz konusuysa işlem yapmadan önce güncel Resmî mevzuat, karar metni ve dosyaya özgü koşulları kontrol etmek; gerektiğinde hukuki değerlendirme almak yararlı olabilir.
