Miras bırakanın sağlığında mirasçılara yaptığı bazı karşılıksız kazandırmaların paylaşımda denkleştirilmesi; altsoy, iade ve tenkis farkı.
Mirasta denkleştirme, miras bırakanın sağlığında bazı yasal mirasçılara yaptığı karşılıksız kazandırmaların miras paylaşımında hesaba katılmasını sağlayan kurumdur. Amaç, kanundaki koşullar altında mirasçılar arasındaki paylaşım dengesini kurmaktır.
TMK m.669 ve devamındaki sistem özellikle yasal mirasçılar arasındaki kazandırmaları ele alır. Altsoya çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri, borçtan kurtarma veya benzeri kazandırmalar yapılmışsa kazandırmanın denkleştirmeye tabi olup olmadığı ve miras bırakanın iradesi incelenir.
Her bağış otomatik olarak denkleştirmeye tabi değildir. Kazandırmanın karşılıksız olup olmadığı, kime yapıldığı, miras payına mahsuben yapılıp yapılmadığı ve miras bırakanın denkleştirmeden muaf tutma iradesinin bulunup bulunmadığı önem taşır.
Denkleştirme ile tenkis birbirinden farklıdır. Denkleştirme yasal mirasçılar arasındaki paylaşım hesabıyla ilgilidir; tenkis ise saklı payı aşan tasarrufların kanuni sınıra indirilmesini amaçlar. Aynı olayda hangi hukuki kurumun uygulanacağı kazandırmanın niteliğine göre belirlenir.
Kazandırmanın aynen geri verilmesi veya değerinin miras payına mahsup edilmesi gibi sonuçlar kanundaki koşullara göre değerlendirilir. Değerleme tarihi ve kazandırmanın mevcut olup olmaması hesaplamayı etkileyebilir.
Banka hareketleri, tapu kayıtları, bağış veya satış sözleşmeleri, aile içi yazışmalar ve miras bırakanın iradesini gösteren belgeler kronolojik olarak toplanmalıdır. Yalnız tapuda bir mirasçıya devir görülmesi, işlemin denkleştirme mi, tenkis mi yoksa muris muvazaası mı olduğuna tek başına cevap vermez.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Süre ve işlem güvenliği
Avukatla temsil zorunlu değildir. Bununla birlikte bazı başvuru, itiraz ve dava türlerinde hak düşürücü süre, zamanaşımı, görev ve yetki, talep sonucu, tebligat ve delil kuralları nedeniyle sonradan giderilmesi güç veya mümkün olmayan hak kayıpları ortaya çıkabilir. Özellikle tebligat alınmışsa veya kısa süreli bir başvuru söz konusuysa işlem yapmadan önce güncel resmî kaynağı ve dosyaya özgü koşulları kontrol etmek; gerektiğinde hukuki değerlendirme almak yararlı olabilir.
