TMK m.557-559 kapsamında vasiyetnamenin veya diğer ölüme bağlı tasarrufların iptal sebepleri, davacı sıfatı ve bir/on/yirmi yıllık hak düşürücü süre sistemi.
Vasiyetnamenin iptali davası, vasiyetnamenin içeriğinin mirasçı tarafından beğenilmemesi nedeniyle açılan genel bir paylaşım davası değildir. TMK m.557; tasarruf ehliyeti bulunmaması, yanılma-aldatma-korkutma-zorlama, hukuka veya ahlaka aykırılık ve kanundaki şekil şartlarına aykırılık gibi iptal sebeplerini düzenler.
TMK m.558 uyarınca iptal davasını ölüme bağlı tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açabilir. Tasarrufun tamamının veya yalnız bir bölümünün iptali somut iptal sebebine göre gündeme gelebilir.
Hak düşürücü süreler TMK m.559'da özel olarak düzenlenmiştir. Davacı, tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde dava açmalıdır. Ayrıca vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın geçmesi tarihinden itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıllık üst süreler bulunur.
Bir yıllık sürenin başlangıcı yalnız ölüm tarihi değildir. Davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahipliğini öğrenme tarihleri önemlidir. On ve yirmi yıllık üst sürelerde ise kanunun başlangıç noktaları ayrıca esas alınır.
Vasiyetnamenin iptali ile tenkis davası aynı değildir. İptalde tasarrufun geçerliliğine yönelik sakatlık ileri sürülür; tenkiste geçerli tasarrufun saklı payı ihlal eden kısmının kanuni sınıra çekilmesi amaçlanır.
Vasiyetnamenin açılma tutanağı, vasiyetname aslı/onaylı örneği, mirasçılık belgesi, sağlık kayıtları, noterlik işlemleri ve iptal sebebine ilişkin diğer deliller süre hesabından önce toplanmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Süre ve işlem güvenliği
Avukatla temsil zorunlu değildir. Bununla birlikte bazı başvuru, itiraz ve dava türlerinde hak düşürücü süre, zamanaşımı, görev ve yetki, talep sonucu, tebligat ve delil kuralları nedeniyle sonradan giderilmesi güç veya mümkün olmayan hak kayıpları ortaya çıkabilir. Özellikle tebligat alınmışsa veya kısa süreli bir başvuru söz konusuysa işlem yapmadan önce güncel resmî kaynağı ve dosyaya özgü koşulları kontrol etmek; gerektiğinde hukuki değerlendirme almak yararlı olabilir.
