Resmî karar metni • Gayrimenkul Hukuku
Geçit Hakkı Davası Uzarsa Bedel Nasıl Belirlenir? AYM'nin Saner Ergili Kararı
AYM, dava sürerken taşınmazın değerindeki önemli artışın geçit bedeline yansıtılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Karar, bilirkişi raporu ve dava öncesi arabuluculuk için resmî bağlantılar.
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü, B. No. 2020/22340, 05.05.2026
Resmî karar metni
Resmî Gazete, 4 Kasım 2026, sayı 33420 | Saner Ergili kararı (PDF)
2026-11-11
Kararın kısa özeti
- Genel yola yeterli geçidi bulunmayan taşınmazın maliki, tam bedel karşılığında komşusundan geçit hakkı isteyebilir.
- Saner Ergili dosyasında dava açılışı ile ilk derece mahkemesinin bozma sonrası hükmü arasında yaklaşık 6 yıl 10 ay geçti.
- AYM, belirgin değer artışı hesaba katılmadığı için mülkiyet hakkının ihlal edildiğini tespit etti ve yeniden yargılama yapılmasına karar verdi.
Anayasa Mahkemesi, Saner Ergili başvurusunda komşu parsel lehine kurulan zorunlu geçit karşılığında ödenecek bedeli inceledi. İlk derece mahkemesi, dava sürerken taşınmazın değerinde meydana gelen önemli artışa rağmen dava tarihindeki değer üzerinden hüküm kurmuştu. AYM 5 Mayıs 2026 tarihli kararında, bu durumun taşınmazı üzerinde geçit kurulan malike aşırı bir yük yüklediği sonucuna vardı. Karar 4 Kasım 2026 tarihli ve 33420 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.
Zorunlu geçit hakkı hangi durumda istenebilir?
Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesi, taşınmazından genel yola çıkmak için yeterli geçidi bulunmayan malike, komşularından tam bedel karşılığında geçit isteme hakkı tanır. Talep önce önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu yolla ihtiyaç giderilemiyorsa geçitten en az zarar görecek komşuya yöneltilir. Güzergâh belirlenirken iki taşınmaz malikinin menfaati birlikte gözetilir.
Geçit, bir taşınmazın genel yola erişimini sağlarken üzerinden geçilen taşınmazın kullanımını sınırlar. Yargıtay'ın AYM kararında aktarılan içtihatlarına göre bedel, taşınmazın niteliği gözetilerek uzman bilirkişiler aracılığıyla objektif ölçütlerle belirlenir ve hükümden önce depo edilir. Bedel tespiti ile hüküm arasında değeri önemli ölçüde etkileyebilecek uzun bir süre geçmişse veya taşınmazın değerini artıran yerel değişiklikler olmuşsa, hükme yakın tarihte yeniden değerleme yapılması gündeme gelir.
Saner Ergili dosyasında ne oldu?
Dava 12 Ocak 2010'da Çeşme Sulh Hukuk Mahkemesinde açıldı. 2014'teki keşif sonrasında bilirkişiler, geçit alanı, ağaç taşıma ve çit için keşif tarihine göre toplam 5.889,80 TL hesapladı. Dava tarihine uyarlanan tutar 4.169,98 TL idi. Mahkeme 24 Temmuz 2014'te davayı kabul etti. Yargıtay 19 Nisan 2016'da, güzergâhın sit alanı içinde kalmasıyla ilgili kurul görüşü alınması gerektiği için hükmü bozdu.
İlk derece mahkemesi 16 Kasım 2016'da bozma sonrası yeniden kabul kararı verdi ve aynı 4.169,98 TL tutarı esas aldı. Dava açılışından bu hükme kadar yaklaşık 6 yıl 10 ay geçmişti. Yargıtay 17 Şubat 2020'de tescile ilişkin kısmı düzelterek kararı onadı. Başvurucu 9 Temmuz 2020'de Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulundu.
AYM hangi gerekçeyle ihlal kararı verdi?
AYM, genel yola erişim ihtiyacı ile üzerinde geçit kurulan taşınmazın malikine tam bedel ödenmesindeki menfaati birlikte değerlendirdi. Dosyadaki bilirkişi verileri taşınmazın değerinde belirgin artışa işaret ediyordu. İlk derece mahkemesi, malikin güncel değer itirazını karşılamadan dava tarihindeki tutarı korudu. AYM bu nedenle menfaat dengesinin malik aleyhine bozulduğunu ve Anayasa'nın 35. maddesindeki mülkiyet hakkının ihlal edildiğini tespit etti.
AYM, ihlalin giderilmesi için kararın bir örneğini yeniden yargılama yapmak üzere Çeşme Sulh Hukuk Mahkemesine gönderdi. Yeniden yargılamayı yeterli giderim sayarak maddi tazminat talebini reddetti. Ödemenin enflasyon karşısında değer kaybettiğine ilişkin ayrı iddianın ayrıca incelenmesine gerek görmedi. Geçit bedeline ilişkin yeni değerlendirme, yeniden yargılama sırasında ilgili mahkemece yapılır.
Dava öncesinde ve dosya devam ederken hangi işlemler yapılabilir?
Yeni bir zorunlu geçit hakkı davası açılmadan önce, komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar için öngörülen dava şartı arabuluculuğa başvurulur. Başvuru ilgili adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabuluculuk bürosu yoksa bu görev, görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğünce yürütülür. Adalet Bakanlığının başvuru açıklaması ve geçit hakkına ilişkin Yargıtay kararı resmî bağlantılar arasında yer alıyor.
Taşınmazın ada ve parseli TKGM Parsel Sorgu'dan, kişinin kendi adına kayıtlı tapu bilgileri e-Devlet'ten kontrol edilebilir. Tarafı olunan davanın bilgilerine e-Devlet Dava Dosyası Sorgulama hizmetinden ulaşılabilir.
Bilirkişi raporunda değerleme tarihi, geçit alanı, emsaller ve geçidin taşınmazın kullanımına etkisi incelenebilir. HMK m.281 uyarınca taraflar, raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde eksikliklerin tamamlanmasını, belirsizliklerin açıklanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden isteyebilir. Talebin bu sürede hazırlanması çok zor veya imkânsızsa ya da özel veya teknik çalışma gerektiriyorsa mahkemeye aynı süre içinde başvurularak bir defaya mahsus ve en çok iki haftalık ek süre istenebilir.
Resmî kaynaklar ve kapsam
- Saner Ergili kararı, B. No. 2020/22340 ↗§§ 5–14, 32–41, 43–46 ve hüküm
- 4 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete fihristi ↗Sayı 33420, Yargı Bölümü, 5.5.2026 tarihli ve 2020/22340 başvuru numaralı karar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ↗Madde 747, zorunlu geçit
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E.2025/1845, K.2025/2765 ↗Geçit hakkı kurulması davasında 6325 sayılı Kanun m.18/B/1-ç'nin uygulanması
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ↗Madde 281, bilirkişi raporuna itiraz
Karar özeti Saner Ergili başvurusundaki olay ve giderimle sınırlıdır. Yeniden yargılamanın sonucu hakkında açıklama içermez. Dava öncesi arabuluculuk ve bilirkişi raporu bilgileri, bugünkü başvuru yollarını açıklamak için ayrıca kaynaklandırılmıştır.
Resmî kaynak kontrolü: . Bu kayıt, kişiye özel hukuki inceleme veya bir avukatın onayı anlamına gelmez.
Sık sorulan sorular
Yola bağlantı var ama yetersizse geçit hakkı istenebilir mi?
TMK m.747 yeterli geçidi bulunmayan taşınmazlar için uygulanır. Mevcut yolun yeterliliği, taşınmazın niteliği ve ihtiyacın objektif koşulları üzerinden değerlendirilir.
Geçit bedeli her zaman karar gününe göre mi hesaplanır?
Hükme yakın yeni değerleme ihtiyacı, önceki tespitten beri geçen süreye ve bu sürede taşınmazın değerinde önemli değişiklik olup olmadığına göre değerlendirilir. AYM'nin ihlal kararı, Saner Ergili dosyasındaki belirgin değer artışına ve mahkemenin bunu değerlendirmemesine dayanır.
Geçit hakkı için arabuluculuğa ne zaman başvurulur?
TMK m.747 kapsamındaki zorunlu geçit davasından önce başvurulur. Başvuru yeri için Adalet Bakanlığının arabuluculuk açıklaması kullanılabilir.
Resmî kaynaklar
Resmî karar metni
Bu özet aşağıdaki resmî karar metnine dayanır. Özet, kararın tamamının yerine geçmez; somut uyuşmazlık bakımından kararın vakıaları, gerekçesi ve hüküm sonucu birlikte okunmalıdır.
Resmî Gazete, 4 Kasım 2026, sayı 33420 | Saner Ergili kararı (PDF) →Süreç bağlantısı
Bu aşamadan sonra ne olur?
Aşağıdaki bağlantılar genel süreç yönlendirmesidir; somut dosyada sıradaki işlem farklı olabilir.
Süre ve işlem güvenliği
Avukatla temsil zorunlu değildir. Bununla birlikte bazı başvuru, itiraz ve dava türlerinde hak düşürücü süre, zamanaşımı, görev ve yetki, talep sonucu, tebligat ve delil kuralları nedeniyle sonradan giderilmesi güç veya mümkün olmayan hak kayıpları ortaya çıkabilir. Özellikle tebligat alınmışsa veya kısa süreli bir başvuru söz konusuysa işlem yapmadan önce güncel Resmî mevzuat, karar metni ve dosyaya özgü koşulları kontrol etmek; gerektiğinde hukuki değerlendirme almak yararlı olabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kararların somut uyuşmazlığa uygulanması dosyanın özelliklerine göre değişebilir; resmî karar metni esas alınmalıdır.
