Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk

Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk nedir?

Ticari uyuşmazlığın tarafları, arabulucu eşliğinde bir çözüm üzerinde görüşür. TTK m. 5/A kapsamındaki davalarda bu başvuru dava öncesi şarttır. Şirket veya tacir olmanız tek başına yeterli ölçüt değildir; davanın ticari niteliği ve talep türü birlikte belirlenir.

Hangi ticari uyuşmazlıklarda dava şartıdır?

TTK m. 4 ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları TTK m. 5/A kapsamındadır. Menfi tespit borçlu olmadığının belirlenmesini, istirdat ise ödenen paranın geri alınmasını ifade eder.

7445 sayılı Kanunla güncellenen kapsam nedeniyle yalnız “alacak ve tazminat” diyen eski açıklamalar eksiktir. Özel kanunlarda zorunlu tahkim veya başka alternatif çözüm yolu bulunması ya da tahkim sözleşmesi olması hâlleri için 6325 m. 18/A/18 ayrıca kontrol edilir.

Ticari alacak ve tazminat uyuşmazlıkları

Ödenmeyen fatura veya sözleşmeye aykırılıktan doğan zarar talebi, ticari dava niteliği taşıyorsa kapsam değerlendirmesine girer. Alacağın dayanağını, miktarını, faiz talebini ve karşı tarafın itirazını netleştirin. Yalnız fatura bulunmasından hareketle her uyuşmazlığı ticari dava saymayın.

Şirket ortakları arasındaki uyuşmazlıklar

Ortaklar arasındaki para talebi ile ortaklık sıfatı, genel kurul kararı veya şirketin işleyişine ilişkin talep aynı değildir. Dava şartını, tarafların “ortak” olmasına göre değil her talebin hukuki niteliğine göre belirleyin. Parasal ve parasal olmayan talepler birlikte ileri sürülüyorsa kapsam ayrıca değerlendirilmelidir.

Sözleşmeden kaynaklanan ticari uyuşmazlıklar

Mal veya hizmet sözleşmesinde tarafların sıfatını, sözleşmenin konusunu, talebi ve varsa tahkim şartını inceleyin. Ticari satış bedelinin tahsili ile tüketiciye yapılan satış aynı başvuru yoluna tabi olmayabilir. Ticaret ve sözleşmeler hukuku bağlantıları bu ön değerlendirmeye yardımcı olur.

Başvuru nasıl yapılır?

Yetkili arabuluculuk bürosuna şirket unvanları, iletişim bilgileri ve uyuşmazlığın özetiyle başvurun. Sözleşme, fatura, teslim kayıtları, ödeme belgeleri ve yazışmaları hazırlayın. Şirket adına katılan kişinin temsil ve anlaşma yetkisini, avukatın özel yetkisini kontrol edin; ticaret sicili ve yetki belgeleri bu bakımdan önemlidir.

Süreç ne kadar sürer?

TTK m. 5/A/2’ye göre arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır. Zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatma mümkündür. Bu süre, her dosyanın sekiz hafta süreceği veya sonrasında dava açmak için sekiz haftanız olduğu anlamına gelmez.

Anlaşma sağlanırsa ne olur?

Ödeme tutarı ve para birimi, vadeler, faiz, teminatlar ve hangi taleplerin çözüldüğü belirli olmalıdır. Ticari uyuşmazlıklarda taraf avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı belge, kanunen ayrıca şerh zorunluluğu yoksa şerh alınmadan ilam niteliğinde belge sayılabilir. Taşınmaz devri gibi özel durumlarda şerh şartı korunur; ayrıntılar anlaşma belgesi rehberindedir.

Anlaşma olmazsa dava nasıl açılır?

Anlaşamama son tutanağı alındıktan sonra görevli ve yetkili mahkemeye uygun dilekçeyle başvurulur. Tutanağın aslını veya onaylı örneğini ekleyin. Arabuluculukta çözülemeyen taleplerle dava taleplerini karşılaştırın; anlaşılmış hususları yeniden dava konusu yapmayın.

Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler açısından süreç

6325 m. 18/A/15’e göre büroya başvurudan son tutanak düzenlenene kadar zamanaşımı durur, hak düşürücü süre işlemez. Önceden geçmiş süre silinmez; son tutanak sonrası kalan süre ayrıca hesaplanır. İhtiyati haciz veya tedbir varsa bunlara ilişkin özel süre hükümleri de değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

• İcra takibi başlatmadan önce de mutlaka başvuru gerekir mi? TTK m. 5/A belirli davalar için dava şartı koyar; takip ile sonrasında açılabilecek davayı ayırın.
• Karşı taraf şirketse her tüketici başvurusu ticari olur mu? Hayır. İşlemin tüketici işlemi niteliği ayrı belirlenir; ilgili tüketici rehberine bakın.
• Anlaşma imzalamaya zorlanabilir miyim? Hayır. Arabulucu uyuşmazlığı mahkeme gibi hükme bağlamaz.