Dava Şartı Arabuluculuk Nedir?

Dava şartı arabuluculuk ne demektir?

Kanunun kapsadığı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir. Anlaşmak zorunlu değildir; arabulucu hâkim gibi karar vermez. Başvuru yapılmadan açılan dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilebilir.

Hangi uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır?

• İş: 7036 m. 3 kapsamındaki alacak, tazminat ve işe iade talepleri ile ilgili davalar; iş kazası ve meslek hastalığına ilişkin kanuni istisnalar saklıdır.
• Ticaret: TTK m. 5/A’da sayılan parasal ticari davalar. Talep türleri ve şirket uyuşmazlıkları için ticari arabuluculuk alt rehberine bakın.
• Tüketici: 6502 m. 73/A kapsamındaki davalar. Hakem heyeti ve diğer istisnalar tüketici arabuluculuğu rehberinde açıklanır.
• Kira: m. 18/B kapsamındaki kira davaları; ilamsız icrayla tahliye istisnası nedeniyle izlenen yol önemlidir. Ayrıntılar kira arabuluculuğu rehberindedir.
• Paylaştırma ve ortaklığın giderilmesi: taşınır ve taşınmazlar m. 18/B kapsamındadır. Paydaşlar, paylaşım ve devir koşulları için ortaklığın giderilmesi rehberine geçin.
• Diğer alanlar: kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları ile özel düzenlemeye tabi tarımsal üretim sözleşmeleri de kapsam değerlendirmesi gerektirir.

Arabuluculuk başvurusu nasıl yapılır?

Uyuşmazlık için yetkili arabuluculuk bürosuna başvurun; büro olmayan yerde görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü işlemleri yürütür. Taraf bilgilerini, iletişim adreslerini ve talep başlıklarını hazırlayın. Yetkiyi uyuşmazlığa göre belirleyin; yalnız size en yakın adliyeyi esas almayın.

Arabulucu nasıl görevlendirilir?

Büro, ilgili listedeki arabuluculardan görevlendirme yapar. Taraflar listedeki bir arabulucuda anlaşırsa o kişi görevlendirilir. Dava şartı dosyası açılmasını, özel bir görüşme yapılmasıyla karıştırmayın.

İlk toplantı nasıl yapılır?

Arabulucu taraflarla iletişim kurar, süreci açıklar ve toplantıya davet eder. Taleplerinizi ve dayanak belgelerinizi hazırlayın; temsilci veya avukatla katılacaksanız yetkiyi kontrol edin. Müzakerede teklifin kapsamını, ödeme tarihini ve anlaşmanın hangi talepleri sona erdireceğini açıkça değerlendirin.

Taraflardan biri toplantıya katılmazsa ne olur?

Geçerli mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmama nedeniyle süreç sona ererse bu durum son tutanağa yazılır. Güncel düzenlemede katılmayan taraf haklı çıksa dahi karşı tarafın ödemesi gereken yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur; lehine belirlenecek vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir. Her iki tarafın katılmaması hâlinde yaptıkları giderler kendi üzerlerinde kalır. Tüketici aleyhine m. 18/A/11 uygulanmaz; bu özel istisna ayrıca gözetilmelidir.

Anlaşma sağlanırsa ne olur?

Anlaşmanın kapsamı ve yükümlülükler açık yazılmalıdır. Üzerinde anlaşılan hususlar için yeniden dava açılamaması kuralı nedeniyle metni anlamadan imzalamayın. İcra edilebilirlik şerhi gerekip gerekmediği belgeye ve uyuşmazlığa bağlıdır; m. 18/B kapsamındaki anlaşmalarda şerh zorunludur. Anlaşma belgesi ile sürecin sona erdiğini gösteren son tutanak aynı işlevi taşımaz.

Anlaşma sağlanamazsa dava nasıl açılır?

Anlaşamama son tutanağının aslını veya arabulucunun onayladığı örneğini dava dilekçesine ekleyin. Belgenin eklenmemesi hâlinde verilen bir haftalık kesin süre, daha önce hiç başvuru yapılmamış olmasını gidermek için değildir. Başvuru hiç yapılmadan dava açılması doğrudan usulden ret sonucunu doğurabilir. Davanın kendisine ait süreyi ayrıca kontrol edin.

Arabuluculuk son tutanağı nedir?

Sürecin hangi sonuçla sona erdiğini kayda bağlar. Tam veya kısmi anlaşma, anlaşamama ya da görüşme yapılamaması gibi sonuçlar açık olmalıdır. Taraflar, uyuşmazlık konusu ve sonuç bilgilerinde hata varsa tutanağı kullanmadan önce arabulucuya bildirin.

Arabuluculuk süresi ne kadardır?

• Genel dava şartı süresi görevlendirmeden itibaren üç haftadır; zorunlu hâlde en fazla bir hafta uzatılabilir (6325 m. 18/A/9). İş uyuşmazlıklarında da üç hafta ve zorunlu hâlde bir hafta uzatma öngörülür (7036 m. 3/10).
• Ticari uyuşmazlıklarda süre altı hafta; zorunlu hâlde uzatma en fazla iki haftadır (6102 m. 5/A/2). Tarımsal üretim gibi özel alanların süreleri ayrıca kontrol edilir.
• Bu süreler dava açma süresi değildir. Başvurunun zamanaşımı ve hak düşürücü süreye etkisi ile son tutanak sonrasındaki süre hesabı ayrı değerlendirilir.

Arabuluculuk ücreti nasıl belirlenir?

Büroya başvuru için ücret alınmaz. Faaliyet ücretinde 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uygulanır; tek bir sabit ücret bütün dosyalar için geçerli değildir. Anlaşmanın değeri, uyuşmazlık türü ve görüşme süresi önem taşır.

Anlaşamama hâlinde ilk iki saatlik ücretin bütçeden karşılanması, daha uzun görüşmenin tamamının ücretsiz olduğu anlamına gelmez. Anlaşmada genel kural, aksi kararlaştırılmadıkça ücretin eşit paylaşılmasıdır; tüketici için özel ödeme hükümleri vardır. 2026 Tarifesi dava şartı sürecinde arabulucunun taraflardan masraf istemesini yasaklar.

Sık sorulan sorular

• Anlaşmayı kabul etmek zorunda mıyım? Hayır. Dava şartı, anlaşmayı zorunlu kılmaz.
• Avukatla katılabilir miyim? Evet; arabuluculuk için temsil yetkisini kontrol edin.
• Her kira dosyası önce arabulucuya mı gider? İlamsız icrayla tahliye istisnası nedeniyle izlenen hukuki yol belirleyicidir.
• İhtiyari arabuluculuktan farkı nedir? İhtiyari süreçte kanunen dava öncesi zorunlu başvuru bulunmaz. İlgili rehberde bu ayrım açıklanır.

İlgili rehberlerle devam edin

Kira, ticari ve tüketici uyuşmazlıkları ile ortaklığın giderilmesi için aşağıdaki ilgili rehberlerde kapsam ve özel koşulları inceleyebilirsiniz. Anlaşma belgesi rehberi ise imza, bağlayıcılık ve icra edilebilirlik şerhini açıklar. Bu ana rehber başvuru, toplantı ve son tutanak gibi ortak kuralları bir arada tutar.