İİK m.82-83 kapsamında haczedilemeyen veya kısmen haczedilebilen mal ve gelirler; haline münasip ev, mesleki eşya, ev eşyası, maaş ve özel kanun istisnaları.
Cebri icrada borçlunun bütün malvarlığının sınırsız biçimde haczedilebileceği söylenemez. İİK m.82 bazı malları tamamen veya belirli koşullarla haciz dışında bırakır; m.83 ise ücret, maaş ve benzeri bazı gelirlerin kısmen haczedilmesini düzenler.
Borçlunun ve aynı çatı altında yaşayan ailesinin zorunlu kullanımına yönelik bazı ev eşyaları, borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli belirli araçlar ve kanunda sayılan diğer varlıklar haczedilmezlik kapsamına girebilir. Ancak eşyanın niteliği, sayısı ve ekonomik değeri somut olayda önemlidir.
Borçlunun haline münasip evi bakımından 'meskeniyet' şikâyeti gündeme gelebilir. Bu koruma evin hiçbir koşulda haczedilemeyeceği anlamına gelmez; evin değeri, borçlunun sosyal ve ekonomik durumu ve kanundaki istisnalar değerlendirilir. İpotek veya özel borç ilişkileri sonucu etkileyebilir.
Maaş ve ücretler bakımından m.83 kısmi haciz sistemine dayanır. Nafaka alacakları ve özel kanunlardaki düzenlemeler genel maaş haczi kuralından ayrılabilir. Emekli aylıkları gibi gelirlerde ise ilgili sosyal güvenlik kanunları ayrıca kontrol edilmelidir.
Haczedilemezlik iddiası çoğu durumda icra mahkemesine şikâyet ve süre kurallarıyla bağlantılıdır. Haczi UYAP'ta görmek, şikâyet süresinin hangi tarihte başladığını tek başına göstermez; öğrenme ve tebligat kayıtları dosyanın özelliğine göre incelenmelidir.
Borçlunun malı ile üçüncü kişiye ait malın karıştırılması ayrı bir hukuki sorundur. Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası istihkak hükümlerini gündeme getirebilir; haczedilmezlik şikâyetiyle aynı başvuru değildir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Süre ve işlem güvenliği
Avukatla temsil zorunlu değildir. Bununla birlikte bazı başvuru, itiraz ve dava türlerinde hak düşürücü süre, zamanaşımı, görev ve yetki, talep sonucu, tebligat ve delil kuralları nedeniyle sonradan giderilmesi güç veya mümkün olmayan hak kayıpları ortaya çıkabilir. Özellikle tebligat alınmışsa veya kısa süreli bir başvuru söz konusuysa işlem yapmadan önce güncel resmî kaynağı ve dosyaya özgü koşulları kontrol etmek; gerektiğinde hukuki değerlendirme almak yararlı olabilir.
