Ön Ödemeli Konut ve Taşınmaz Satış Vaadi: Teslim ve İade

İmza ve ödeme öncesinde belge kontrolü

• Yapı ruhsatı, parsel ve bağımsız bölüm, net/brüt alan, ortak alanlar, teknik şartname, teslim tarihi ve toplam bedel açık mı?
• Satıcı en az bir gün önce ön bilgilendirme vermiş mi; sözleşme bununla aynı mı? Ruhsat alınmadan ön ödemeli satış yapılamaz.
• Projenin büyüklüğüne ve mevzuata göre gerekli tamamlama güvencesi/sigorta veya alternatif teminat mevcut mu? Poliçenin projenizi ve işleminizi kapsayıp kapsamadığını doğrulayın.
• Tapudaki ipotek, haciz ve şerhler; arsa sahibi ile yüklenicinin yetki/paylaşım ilişkisi; ödeme yapılacak hesabın tarafla ilişkisi kontrol edildi mi?

Cayma ile dönme farklıdır

Ön ödemeli konutta tüketici, sözleşmenin kurulmasından itibaren 14 gün içinde gerekçe ve cezai şart olmaksızın cayabilir. Geçerli sözleşme kurulmadan ödeme veya borçlandırıcı belge istenemez; bu kural devre tatildeki cayma süresince ödeme yasağıyla karıştırılmamalıdır. Bildirim süresi içinde noter aracılığıyla yöneltilir. Bağlı kredi varsa ilgili özel bildirim ve yürürlük koşulları ayrıca kontrol edilir.

6502 m.45 çerçevesinde sözleşme tarihinden itibaren 24 aya kadar gerekçesiz dönme imkânı ve süreye bağlı gider/tazminat kuralları vardır. Satıcının edimini hiç veya gereği gibi yerine getirmemesi gibi kanuni durumlar farklıdır. Teslime kadar bedelsiz dönme koşulları oluşabilir. Caymada iade için 14 gün, dönmede iade için 180 güne kadar düzenlenen süreler aynı hak değildir; başlangıç bildirimin ulaşması ve uygulanacak tarihsel metinle belirlenir.

Geç teslim, ayıp ve birden fazla alıcı

Güncel ön ödemeli konut rejiminde devir/teslim için azami süre 48 aydır; sözleşmedeki daha erken tarih ve eski sözleşmelere ilişkin geçiş kuralları ayrıca incelenir. Anahtar verilmesi, iskân ve sözleşmeye uygun teslimin bütün koşullarının gerçekleştiğini tek başına kanıtlamaz. Eksikleri teslim tutanağına kaydedin; gerekiyorsa mahkemeden delil tespiti isteyin.

Ayıpta onarım, bedel indirimi, dönme veya koşulları varsa değişim ve tazminat seçenekleri somut olaya göre belirlenir. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda 6502 m.12'de teslimden itibaren beş yıllık ayıp zamanaşımı düzenlenir; ağır kusur/hileyle gizlenen ayıp ve diğer istisnalar ayrıca değerlendirilir. Eksik ifa, geç ifa ve gizli ayıp aynı başlık değildir.

Aynı taşınmazın birden fazla tüketiciye satılması halinde tüketici mevzuatındaki dönme imkânı yanında sözleşmelerin tarihi, resmî şekli, şerh ve tapu devirleri incelenir. İlk ödeme yapanın her durumda tapuyu kazanacağı söylenemez. Bilerek yanıltma iddiası varsa ceza yolu ayrıca araştırılır.

Bu durumda ne yapabilirim?

• Ön bilgilendirme, sözleşme, noter/tapu işlem evrakı, dekont, teminat ve teslim tarihini toplayın.
• İfa mı, dönme/iade mi, ayıp hakkı mı istediğinizi belirleyin; birbiriyle bağdaşmayan talepleri gelişigüzel birlikte kullanmayın.
• Noter bildiriminin içeriği ve ulaşma kaydını saklayın; sıradan şikâyet yazışması kanuni başvurunun yerine geçmez.
• Tüketici sıfatı, talebin para veya ayni hak niteliği, güncel parasal sınır ve arabuluculuk istisnaları üzerinden başvuru yolunu seçin.
• Satıcının ödeme güçlüğü varsa konkordato/iflas ilanını ve alacak bildirimini ayrıca takip edin. Dava kazanmak tahsilatı garanti etmez.